تبلیغات

کُردستان گورستان اصحاب

Article Image

کُردستان گورستان اصحاب

نویسنده: دانا مهرنوس / پاوه

یکی از دلایل قائلان به جنگ و خونریزی در مناطق کُردنشین وجود قبور اصحاب رسول الله (ص) می باشد که به ظن آنان در جنگ با کُردها کشته شده اند و این را دلیلی بر وجود جنگهای خونین می دانند.

استاد حسن محمود محمدکریم در کتاب «کوردستان له به رده م فتوحاتی ئیسلامی دا» به تفصیل درباره این قبور سخن گفته اند. در اینجا نیز تنها به قبور مشهوری که اکنون زیارتگاه شده اند اشاره می شود چرا که ذکر تمامی آنها به اطاله کلام می انجامد.

۱- عبابیلی (ابوعبیده انصاری)

در عراق همچنانکه حسن محمود محمد کریم و به تبع او آقای ابراهیم شمس نیز اشاره کردند یکی از این قبور «عبابیلی» در کُردستان عراق می باشد. مردمان آنجا گویند عبابیلی ابوعبیده انصاری است. در تاریخ در میان اصحاب تنها دو ابوعبیده ذکر شده اند که هیچ کدام انصاری نیستند. ابوعبیده جراح(۱۶) که نه انصاری بلکه اهل مکه و از مهاجرین بود و به علت طاعون عمواس در نزدیک فلسطین(۱۷) وفات یافت و دیگری ابوعبیده ثقفی(۱۸) که او نیز انصاری نبوده بلکه از قبیله ثقیف بوده و در نبرد جسر در نزدیک کوفه(۱۹) کشته شد. بنابراین قبر عبابیلی که آن را منسوب به اصحاب کرده اند چیزی جز وهم نیست.

۲– عُکاشه بن مِحصَن

مزار دیگری که در مناطق کُردنشین مشهور است منسوب به عُکاشه بن محصن می باشد. ابن سعد (متوفی ۲۳۰ هجری) در مورد وی می نویسد: عکاشه بن محصن در جنگ بدر، احد، خندق و سایر جنگها رسول الله (ص) را همراهی کرد. او در زمان وفات پیامبر(ص) چهل و چهار سال سن داشت که یک سال بعد از وفات رسول الله(ص) یعنی در سال دوازده هجری در جنگ با اهل رده در محلی به نام بزاخه توسط طلیحه و برادرش سلمه بن خویلد کشته شد.(۲۰) بنابراین نسبت دادن این مزار نیز به صحابه (رض) با منابع تاریخ همخوانی ندارد.

۳- اویس قرنی

اویس قرنی (ابوعمرو بن عامر بن جزء بن مالک المرادی) که در میان کُردها به حضرت ویس مشهور است کسی بود که نتوانست با رسول الله (ص) دیدار کند تا اینکه در زمان عمر بن خطاب به سوی مدینه رفت. مشهورترین موضعی که مورخان از جمله خلیفه بن خیاط«متوفی ۲۴۰هجری»(۲۱) و طبری«متوفی ۳۱۰هجری»(۲۲) و ابن عساکر«متوفی ۵۷۱ هجری»(۲۳) درباره مرگ اویس از آن سخن می گویند ناحیه «صفین» در نزدیکی رقه سوریه می باشد.

ابن حبان(متوفی ۳۵۴ هجری) می نویسد: درباره مرگ اویس بن عامر القَرنی یمنی اختلاف است، کسانی برآنند او در جنگ صفین که همراه علی بود کشته شد و کسانی می گویند که او در کوه ابوقیس در مکه وفات کرده و کسانی نیز گویند که اویس در دمشق وفات یافته است.(۲۴)

مورخان مکانهای دیگری را برای قبر اویس ذکر کرده اند از جمله: سیستان(۲۵)، آذربایجان(۲۶)، ارمنستان(۲۷) و نهاوند (۲۸).

حمدالله مستوفی قزوینی متوفی بعد ۷۴۴هجری درباره اویس می نویسد: به روایتى در حرب دیلم شهید شد. گورش به کوه اعلى تر (اله تر) قزوین است.(امام زاده سلطان ویس کنونی) و بروایتى در جنگ صفین شهید شد، در سنه ست و ثلاثین هجرى و بروایتى به کُردستان نزدیک کرمانشاهان مدفون است.(۲۹)

حمدالله مستوفی اولین مورخیست که بعد از ۷۰۰ سال روایت قبر اویس در کردستان را ذکر می کند و این از لحاظ تاریخی ضعیف بوده و به آن نمی توان استناد کرد. چرا که هیچ یک از مورخان قبل از او این روایت را ذکر نکرده اند.

سخن یاقوت حموی درباره قبر اویس ختم کلام روایات است. یاقوت در مورد قبر اویس بعد از روایت موضع «جابیه» در نزدیک دمشق، در ادامه می نویسد: من قبر او را در «رقّه» زیارت کردم و در اسکندریه و در دیاربکر نیز قبری منسوب به اوست. اما مشهورترین آنها همان قبر «رقه» می باشد. زیرا گویند اویس در جنگ صفّین که همراه علی بود کشته شد. (۳۰)

اینگونه می توان نتیجه گرفت که این قبور که به قطع و یقین از آن صحابه نیستند شاید متعلق به انسانهای صالحی بوده اند که بعدها آنان را به صحابه منسوب کرده اند.

پاورقی:

(۱۶) سیره ابن إسحاق، محمد بن إسحاق (المتوفى: ۱۵۱هـ)، تحقیق: سهیل زکار، بیروت: دار الفکر، الطبعه: الأولى ۱۳۹۸هـ /۱۹۷۸م، ص ۲۲۶٫

(۱۷) المسالک والممالک، ابن خرداذبه (المتوفى: نحو ۲۸۰هـ) بیروت: دار صادر أفست لیدن، ۱۸۸۹ م، ۷۸-۷۹٫

(۱۸) تاریخ الإسلام وَوَفیات المشاهیر وَالأعلام، شمس الدین الذهبی(المتوفى: ۷۴۸هـ)، تحقیق: الدکتور بشار عوّاد معروف، دار الغرب الإسلامی، الطبعه: الأولى، ۲۰۰۳ م، ج۲، ص ۸۰٫

(۱۹) الأماکن أو ما اتفق لفظه وافترق مسماه من الأمکنه، زین الدین محمد الهمدانی(المتوفى: ۵۸۴هـ) تحقیق: حمد بن محمد الجاسر، دار الیمامه للبحث والترجمه والنشر، ۱۴۱۵ هـ. ص ۷۷۷٫

(۲۰) الطبقات الکبرى، ابن سعد (المتوفى: ۲۳۰هـ)، تحقیق: محمد عبد القادر عطا، بیروت: دار الکتب العلمیه، الطبعه: الأولى، ۱۴۱۰ هـ – ۱۹۹۰ م، ج۳،ص ۶۷- ۶۸٫

(۲۱) طبقات خلیفه بن خیاط، خلیفه بن خیاط (المتوفى: ۲۴۰هـ) المحقق: د سهیل زکار، دار الفکر للطباعه والنشر والتوزیع، ۱۴۱۴ هـ = ۱۹۹۳ م، ص ۲۴۶٫

(۲۲) المنتخب من ذیل المذیل، محمد بن جریر الطبری (المتوفى: ۳۱۰هـ) بیروت: مؤسسه الأعلمی للمطبوعات، ص۱۴۶٫

(۲۳) تاریخ دمشق، ابن عساکر (المتوفى: ۵۷۱هـ) المحقق: عمرو بن غرامه العمروی، دار الفکر للطباعه والنشر والتوزیع،۱۴۱۵ هـ – ۱۹۹۵ م، ج۹، ص ۴۳۴٫

(۲۴) الثقات، ابن حبان(المتوفى: ۳۵۴هـ) طبع بإعانه: وزاره المعارف للحکومه العالیه الهندیه، تحت مراقبه: الدکتور محمد عبد المعید خان مدیر دائره المعارف العثمانیه، الناشر: دائره المعارف العثمانیه بحیدر آباد الدکن الهند، الطبعه: الأولى، ۱۳۹۳ ه‍ = ۱۹۷۳، ج۴،ص۵۲٫

(۲۵) تاریخ دمشق، ج۹،ص۴۵۳٫

(۲۶) همان، ج۹، ص ۴۳۰و ۴۵۵٫ و المحن، محمد بن أحمد بن تمیم التمیمی المغربی الإفریقی، أبو العرب (المتوفى: ۳۳۳هـ)، المحقق: د عمر سلیمان العقیلی، الناشر: الریاض: دار العلوم، الطبعه: الأولى، ۱۴۰۴هـ – ۱۹۸۴م، ص۱۳۳٫

(۲۷) تاریخ دمشق، ج۹،ص۴۵۴٫

(۲۸) همان.

(۲۹) معجم البلدان، یاقوت حموی (المتوفی ۶۲۶ هـ) بیروت: دار صادر، ۱۹۹۵م، ج۲، ص۴۶۹٫

(۳۰) تاریخ گزیده، حمد الله مستوفى قزوینى(متوفی بعد ۷۴۴)، تحقیق عبد الحسین نوایى، تهران، امیر کبیر، چ سوم، ۱۳۶۴ش. ص ۶۳۱٫

تبلیغات

بزودی

جدیدترین اخبار

داغ ترین اخبار