نخستین آیات قرآن وقاریان معروف درعصرپیامبرص

تبلیغات

نخستین آیات قرآن وقاریان معروف درعصرپیامبرص

Article Image

مشهورترین قاریان قرآن در عهد پیامبر ص عبارتند از: حضرات ابی‌ بن کعب، عبدالله بن مسعود، سالم مولای ابی حذیفه، ابوالدرداء، معاذ بن جبل، ابوزید بن السکن، خلفای اربعه پیامبر ، ام‌المومنین حفصه، ابوموسی اشعری، زید بن ثابت و دیگران رضی الله عنهم جمیعا . و از بین تابعین افراد زیادی وجود داشتند که قابل حصر نیستند و از اصحاب رسول‌الله ص قرآن را آموختند. و همچنین قرآن در میان نسلهای مختلف سینه به سینه گشت تا به زمان ما رسید و آیندگان نیز از ما دریافت خواهند کرد و تا دنیا باقی است پرچم قرآن در سینه‌ها افراشته است اما گردآوری قرآن به معنی نوشتن آن، دارای سه مرحله‌ی مهم است:

۱- در عهد رسول‌الله ص

۲- گردآوری قرآن در عهد ابوبکر صدیق رض

۳- گردآوری قرآن در عهد حضرت عثمانس رض

نزول اولین آیات قرآن کریم

محققان در مورد اینکه اولین مجموعه آیات نازل شده کدام است اختلاف نظر دارند و بهترین قول آن است که آیاتی از اول سوره علق، اولین آیات نازل شده را تشکیل می‌دهند.

﴿ٱقۡرَأۡ بِٱسۡمِ رَبِّکَ ٱلَّذِی خَلَقَ١ خَلَقَ ٱلۡإِنسَٰنَ مِنۡ عَلَقٍ٢ ٱقۡرَأۡ وَرَبُّکَ ٱلۡأَکۡرَمُ٣ ٱلَّذِی عَلَّمَ بِٱلۡقَلَمِ۴ عَلَّمَ ٱلۡإِنسَٰنَ مَا لَمۡ یَعۡلَمۡ۵[العلق: ۱-۵].

«بخوان به نام پروردگارت که آفرید. (۱) انسان را از عَلَق آفرید. (۲) بخوان، و پروردگار تو کریمترین [کریمان‏] است. (۳) همان کس که به وسیله قلم آموخت. (۴) آنچه را که انسان نمى‏دانست [بتدریج به او] آموخت‏ »

آنچه را که انسان نمى‏دانست [بتدریج به او] آموخت‏به دلیل روایت عایشه رض که بخاری و مسلم آورده‌اند: که اول، وحی به رسو‌ل‌الله ص از طریق خواب بود و هیچ خوابی نمی‌دید مگر آنکه مثل صبح آشکار بود.

سپس دوستدار خلوت شد و جهت عبادت به غار حراء می‌رفت و برای چند روزی توشه می‌گرفت و چون توشه‌اش تمام می‌شد به نزد خدیجه رض برمی‌گشت و باز توشه می‌گرفت و به خلوت گاه خویش می‌رفت. رسول‌‌الله ص فرمود که روزی جبرئیل ع نزد من آمد و گفت: (اقرأ) گفتم: من قاری نیستم، مرا بفشرد و گفت: اقرأ باز گفتم: من قاری نیستم، باز مرا بفشردف و این بار سخت بود گفت: ﴿ٱقۡرَأۡ بِٱسۡمِ رَبِّکَ ٱلَّذِی خَلَقَ﴾ رسول‌الله ص در حالی که اندامش می‌لرزید به خانه برگشت… تا آخر قصه. 

گروهی از محققان گفته‌اند: ﴿یَٰٓأَیُّهَا ٱلۡمُدَّثِّرُ﴾ اولین سوره‌ی قرآن است که نازل شده و به حدیث جابرساستدلال می‌کنند که از وی سؤال شد اولین آیات قرآن ابتدای سوره‌ی اقرأ است یا سوره‌ی ﴿یَٰٓأَیُّهَا ٱلۡمُدَّثِّرُ؟ جابر در جواب گفت: من از زبان رسول‌الله ص برای شما نقل می‌کنم که فرمود: روزی از غار حراء برمی‌گشتم.

موقعی که به وسط دره رسیدم فرشته ای را بالای سر خود دیدم که همه افق را پوشانده بود، ترسیدم و سریع به خانه برگشتم و گفتم مرا بپوشانید، بعداً این آیه‌ها نازل شد .

﴿یَٰٓأَیُّهَا ٱلۡمُدَّثِّرُ١ قُمۡ فَأَنذِرۡ٢[المدثر: ۱-۲].

محققان به چند جهت به این قول جواب داده‌اند:

۱- زمانی که رسول‌الله ص از بدایت نزول وحی بر خود صحبت می‌کرده‌اند. جابر همه‌ی آنچه را که ایشان فرموده‌اند نشنیده است و قسمتی را که شنیده، روایت کرده است.

۲- مقصود جابر رض نزول، بعد از فترت وحی بوده است.

۳- می‌توان این دو قول را با هم جمع کرد و گفت: نزول آیه‌های اول سوره علق برای بیان نبوت رسول‌الله ص بوه و نزول سوره‌ی مدثر اولین آیات برای بیان رسالت ایشان بوده است.

اما در مورد آخرین قسمت نازل شده‌ی قرآن گروهی گفته‌اند: آیه‌ی (ربا) از سوره‌ی بقره است.

و گروه دیگری گفته‌اند: آیه‌ی

﴿وَٱتَّقُواْ یَوۡمٗا تُرۡجَعُونَ فِیهِ إِلَى ٱللَّهِۖ ثُمَّ تُوَفَّىٰ کُلُّ نَفۡسٖ مَّا کَسَبَتۡ وَهُمۡ لَا یُظۡلَمُونَ٢٨١[البقره: ۲۸۱].

«و بترسید از روزى که در آن، به سوى خدا بازگردانده مى‏شوید، سپس به هر کسى [پاداشِ‏] آنچه به دست آورده، تمام داده شود و آنان مورد ستم قرار نمى‏گیرند.» است .

 و برخی نیز بر این عقیده‌اند که آیه‌ی مدائنه اولین است:

﴿یَٰٓأَیُّهَا ٱلَّذِینَ ءَامَنُوٓاْ إِذَا تَدَایَنتُم بِدَیۡنٍ إِلَىٰٓ أَجَلٖ مُّسَمّٗى فَٱکۡتُبُوهُۚ[البقره: ۲۸۲].

«اى کسانى که ایمان آورده‏اید، هر گاه به وامى تا سررسیدى معین، با یکدیگر معامله کردید، آن را بنویسید.»

است. و می‌توان گفت این سه قول در واقع یک قول است که در نتیجه چنین می‌شود: آخرین آیات قرآن که بر پیامبر نازل شده است از آیه‌ی:

﴿یَٰٓأَیُّهَا ٱلَّذِینَ ءَامَنُواْ ٱتَّقُواْ ٱللَّهَ وَذَرُواْ مَا بَقِیَ مِنَ ٱلرِّبَوٰٓاْ إِن کُنتُم مُّؤۡمِنِینَ٢٧٨[البقره: ۲۷۸].

«اى کسانى که ایمان آورده‏اید، از خدا پروا کنید و اگر مؤمنید، آنچه از ربا باقى مانده است واگذارید.»

شروع می‌شود، و به آیه‌ی مدائنه خاتمه می‌یابد. و گفته شده: آیه‌ی (کلاله) یعنی آیه‌ی آخر سوره‌ی نساء آخرین آیه‌ی نازله است، لکن چنان می‌نماید که مقصود آخرین آیه در موضوع مواریث است.

آخرین آیه ی که نازل شد

نظریاتی نیز در این خصوص وجود دارد که در آنها آیات دیگری به عنوان آخرین آیات نازل شده بر پیامبر ص  مطرح شده است، اما با بررسی دقیق می‌توان به این نتیجه رسید که این آیات آخرین آیات نازل شده نیست بلکه آخرین آیه یک سوره و یا آخرین آیه در یک موضوع خاص می‌باشد، اما آیه:

﴿ٱلۡیَوۡمَ أَکۡمَلۡتُ لَکُمۡ دِینَکُمۡ وَأَتۡمَمۡتُ عَلَیۡکُمۡ نِعۡمَتِی وَرَضِیتُ لَکُمُ ٱلۡإِسۡلَٰمَ دِینٗاۚ[المائده: ۳].

«امروز دین شما را برایتان کامل و نعمت خود را بر شما تمام گردانیدم، و اسلام را براى شما [به عنوان‏] دین برگزیدم.»

در روز جمعه نهم ذی‌حجه سال دهم هجری در عرفه نازل شده است، و از جمله آیاتی است که در مکه نازل شده اما به اعتبار مدنی است.

چنان که می‌دانیم از تاریخ نزول این آیه تا وفات رسول‌الله ص بیش از هفتاد روز فاصله است و این امر پذیرش این نظر را مشکل می‌نماید زیرا بعید به نظر می‌رسد در این مدت نسبتاً طولانی آیاتی بر رسول‌الله ص نازل نشده باشد. و قبلاً به این نظر اشاره شد که، آیه‌ی ربا و ما بعد آن تا آخر آیه‌ی مدائنه از سوره‌ی بقره آخرین آیاتی است که نازل شده است لذا امام طبری و دیگر محققان گفته‌اند مقصود از آیه:

﴿ٱلۡیَوۡمَ أَکۡمَلۡتُ لَکُمۡ دِینَکُمۡ وَأَتۡمَمۡتُ عَلَیۡکُمۡ نِعۡمَتِی[المائده: ۳].

«امروز دین شما را برایتان کامل و نعمت خود را بر شما تمام گردانیدم.»

اتمام قوت مسلمانان و اکمال نعمت امن و امان و نشر اسلام در همه جزیره العرب است، و از جمله اتمام نعمت، عدم شرکت‌ مشرکان در حج آن سال بود که بواسطه‌ی اوایل سوره‌ی توبه در حج گذشته اعلام شده بود.

[۱] بخاری: حدیث ۳، بدء‌الوحی.

[۲] بخاری: حدیث ۳، بدء الوحی.

منبع : علوم قرآن نوشته عبدالکریم احمد محمّدی

دانلود تلاوتهای مجلسی متولی عبدالعال

ترتیل کل قرآن با صدای عبدالرحمن سدیس

ترتیل کامل دیگر قاریان مشهور جهان

مطالب پیشنهادی وااسلاماه

تبلیغات

بزودی

جدیدترین اخبار

داغ ترین اخبار