تبلیغات

نگاهی دینی به زلزله

Article Image

زلزله یکی از نشانه‌های قدرت خداوند در زمین است که در هر نقطه‌ای که اوتعالی بخواهد رخ می‌دهد. این اتفاق، یا به خاطر نشان دادن قدرت خداوند و متوجه ساختن بندگان به قدرت الله متعال رخ می‌دهد و یا به خاطر مجازات بر گناهی که از بندگان صادر می‌شود.
حکمت دیگر زلزله و بلایای طبیعی این است که خداوند به انسان نشان دهد که دنیا هرچه هم پرزرق و برق و جذاب باشد، باز هم در مقابل اراده و قدرت خداوند بسیار حقیر و ناچیز است.

زلزله در آیات قرآن
در قرآن کریم از زلزله به نام‌های زلزال الأرض، الرجفة، الراجفة، الرادفة، الصيحة، الخسف، الصدع. یاد شده است.
قرآن عظیم الشأن بیشتر زمانی از زلزله سخن به میان می‌آورد که سرگذشت و انجام امتیان گذشته را بیان می‌کند و از زلزله به عنوان عذابی که به وسیله آن سرکشان و نافرمانان را تنبه نموده است یاد می‌کند:
در مورد انجام قوم لوط می‌فرماید: «فَلَمَّا جَاءَ أَمْرُنَا جَعَلْنَا عَالِيَهَا سَافِلَهَا (هود/82) » پس چون فرمان ما آمد، آن [شهر] را زير و زبر كرديم.
در باره پایان قوم شعیب می‌فرماید: «فَكَذَّبُوهُ فَأَخَذَتْهُمُ الرَّجْفَةُ فَأَصْبَحُوا فِي دَارِهِمْ جَاثِمِين (عنکبوت37) » پس او را دروغگو خواندند و زلزله آنان را فرو گرفت و بامدادان در خانه‌هايشان از پا درآمدند.
 یا زمانی که از رستاخیز و پایان جهان سخن به میان می‌آورد از زلزله‌های عظیم و مخرب می‌گوید.
در ابتدای سوره مبارکه حج از زلزله‌ای هولناک سخن به میان آورد: « يَا أَيُّهَا النَّاسُ اتَّقُوا رَبَّكُمْ إِنَّ زَلْزَلَةَ السَّاعَةِ شَيْءٌ عَظِيمٌ يَوْمَ تَرَوْنَهَا تَذْهَلُ كُلُّ مُرْضِعَةٍ عَمَّا أَرْضَعَتْ وَتَضَعُ كُلُّ ذَاتِ حَمْلٍ حَمْلَهَا وَتَرَى النَّاسَ سُكَارَى وَمَا هُم بِسُكَارَى وَلکِنَّ عَذَابَ اللَّهِ شَدِيدٌ.حج/1و2» اى مردم، از پروردگار خود پروا كنيد، چرا كه زلزله رستاخيز امرى هولناك است. روزى كه آن را ببينيد، هر شيردهنده‌اى آن را كه شير مى‌دهد [از ترس‌] فرو مى‌گذارد، و هر آبستنى بار خود را فرو مى‌نهد، و مردم را مست مى‌بينى و حال آنكه مست نيستند، ولى عذاب خدا شديد است.
و در سوره زلزال می‌فرماید: «إِذَا زُلْزِلَتِ الْأَرْضُ زِلْزَالَهَا. زلزال/1» آنگاه كه زمين به لرزش [شديد] خود لرزانيده شود.

زلزله در روایات
در احادیث پیامبر گرامی اسلام ـ صلی الله علیه و سلم ـ اشاره به زلزله‌های عظیم و هولناک در آخر الزمان و قرب قیامت شده است، از جمله:
روى البخاري عن أبي هريرة قال قال رسول الله صلى الله عليه وسلم: «لاتقوم الساعة حتى يقبض العلم وتكثر الزلازل ويتقارب الزمان وتظهر الفتن ويكثر الهرج وهو القتل وحتى يكثر فيكم المال فيفيض»
امام بخاری ـ رحمه الله ـ حدیث پیامبر اسلام ـ صلی الله علیم و سلم ـ را به نقل از حضرت ابوهریره ـ رضی الله عنه ـ چنین روایت می‌فرماید: قیامت برپا نمی‌شود تا مادامی که علم از بین برود و زلزله‌ها زیاد گردد و زمان به هم نزدیک شود و فتنه‌ها سربرآورد و هرج و مرج که قتل و کشتار باشد،  افزونی یابد. و تا زمانی که در بین شما، مال دنیا بیش از حد نیاز، زیاد گردد.

واکنش پیامبر و خلفای راشدین به زلزله
آنگونه که از روایات و تواریخ برمی‌آید، در زمان حیات طیبه رسول گرامی اسلام ـ صلی الله علیم و سلم ـ در مکه یا مدینه، هیچ زلزله‌ای رخ نداده است تا اصحاب واکنش آنحضرت را شاهد باشند، ولی در زمان خلافت سیدنا فاروق اعظم زلزله‌ای رخ داد که باعث رعب ایشان و اصحاب گردید. حافظ ابن عبد البر أندلسي در کتاب «التمهيد» می‌نویسد: هیچ روایت صحیحی که گویای آن باشد که در زمان پیامبر ـ صلی الله علیم و سلم ـ زلزله‌ای رخ داده، به ما نرسیده است، اما در زمان حضرت عمر ـ رضی الله عنه ـ زلزله‌ای رخ داد که امیرالمومنین فرمود: شما به گناه‌آلوده شده‌اید، اگر دو باره زمین بلزد من از اینجا می روم. (التمهید3/318)

علت زلزله
زلزله یکی از سپاهیان خداوند تبارک و تعالی است: «وَلِلَّهِ جُنُودُ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ.الفتح/4» لشکریان آسمانها و زمین از آن خداست.
و نیز «وَمَا يَعْلَمُ جُنُودَ رَبِّكَ إِلَّا هُوَ المدثر/31» و [شماره‌] سپاهيان پروردگارت را جز او نمى‌داند.
مسلمان، معتقد است که هر بلایی که بر او فرود می‌آید، به دستور خدا و به سبب اعمال خود اوست، زیرا خداوند می‌خواهد بنده مسلمان خود را به وسیله آزمایش‌های دنیوی از گناه پاک کند و آنگاه به نزد خود ببرد: «ظَهَرَ الْفَسَادُ فِي الْبَرِّ وَالْبَحْرِ بِمَا كَسَبَتْ أَيْدِي النَّاسِ لِيُذِيقَهُمْ بَعْضَ الَّذِي عَمِلُوا لَعَلَّهُمْ يَرْجِعُونَ. الروم/41» به سبب آنچه دستهاى مردم فراهم آورده، فساد در خشكى و دريا نمودار شده است، تا [سزاى‌] بعضى از آنچه را كه كرده‌اند به آنان بچشاند، باشد كه بازگردند.
و در جایی دیگر می‌فرماید: «وَمَا أَصَابَكُمْ مِنْ مُصِيبَةٍ فَبِمَا كَسَبَتْ أَيْدِيكُمْ وَيَعْفُو عَنْ كَثِيرٍ. الشورى/30» و هر [گونه‌] مصيبتى به شما برسد به سبب دستاورد خود شماست، و [خدا] از بسيارى درمى‌گذرد.
و باز در جایی دیگر می‌فرماید: «مَا أَصَابَكَ مِنْ حَسَنَةٍ فَمِنَ اللَّهِ وَمَا أَصَابَكَ مِنْ سَيِّئَةٍ فَمِنْ نَفْسِك النساء/79» هر چه از خوبيها به تو مى‌رسد از جانب خداست؛ و آنچه از بدى به تو مى‌رسد از خود توست.

وظیفه مسلمان در وقت وقوع زلزله
اما وظیفه مسلمان در زمان بروز این حادثه و دیگر بلایا این است که از گناهان توبه نموده به خدا برگردد و با صدقه، نماز، زکات و دعا از این بلاها به خدا پناه ببرد.
حضرت کعب می‌فرمایند : چون بر روی زمین گناه صورت گیرد ، زمین می‌لرزد.
ابن أبي شيبة در «المصنف» می‌نویسد: حضرت عمربن عبدالعزیز ـ رحمه الله ـ در نامه‌ای به فرماندهانش نوشت: این زلزله چیزی است که خداوند به وسلیه آن بندگانش را تنبیه می‌کند، هر کس می‌تواند صدقه دهد، چرا که خداوند در قرآن می‌فرماید: «قد أَفْلَحَ مَن تَزَكَّى وَذَكَرَ اسْمَ رَبِّهِ فَصَلَّى » رستگار آن كس كه خود را پاك گردانيد؛ و نام پروردگارش را ياد كرد و نماز گزارد.
و سخن حضرت آدم و حوا، آن زمان که از بهشت برون رانده شدند را بگویید: «قَالَا رَبَّنَا ظَلَمْنَا أَنفُسَنَا وَإِن لَّمْ تَغْفِرْ لَنَا وَتَرْحَمْنَا لَنَكُونَنَّ مِنَ الْخَاسِرِينَ. اعراف 23» گفتند: پروردگارا، ما بر خويشتن ستم كرديم، و اگر بر ما نبخشايى و به ما رحم نكنى، مسلماً از زيانكاران خواهيم بود.
 و آنگونه که نوح گفت: «وَإِلَّا تَغْفِرْ لِي وَتَرْحَمْنِي أَكُن مِّنَ الْخَاسِرِينَ. هود/47» و اگر مرا نيامرزى و به من رحم نكنى از زيانكاران باشم.
و نیز آنطور که یونس دعا کرد: «فَنَادَى فِي الظُّلُمَاتِ أَن لَّا إِلَـهَ إِلَّا أَنتَ سُبْحَانَكَ إِنِّي كُنتُ مِنَ الظَّالِمِينَ. انبیاء /87». (المصنف2/472)
علامه قسطلاني می‌فرماید: لازم است در وقت زلزله و دیگر بلایا مانند صاعقه، باد شدید و رانش زمین، همه به درگاه خداوند زاری و تضرع نمایند. (إرشاد الساري 2/257)

حکم کسی که در اثر زلزله کشته شود
کسی که به حادثه زلزله یا دیگر بلاهای آسمانی کشته شود در نزد خداوند حکم شهید را دارد و خداوند به او مزد شهدا را می‌دهد: امام بخاری ـ رحمه الله ـ حدیث پیامبر اسلام ـ صلی الله علیم و سلم ـ را به نقل از حضرت ابوهریره ـ رضی الله عنه ـ چنین روایت می‌فرماید: «الشهداء خمسة: المطعون والمبطون والغريق وصاحب الهدم والشهيد في سبيل الله.» (متفق عليه)
پنج گروه شهید به حساب می‌آیند: کسی که به مرض طاعون بمیرد، کسی که از درد شکم (مثل اسهال) وفات کند، کسی که غرق شود، کسی که زیر آوار بمیرد و کسی که در راه خدا به شهادت رسد.

حسین سلیمان پور

تبلیغات

بزودی

جستجو های اخبار روز

جدیدترین اخبار

داغ ترین اخبار

  • سحرو جادو از گناهان کبیره به شمار می رود

    شیخ التفسیر مولانا محمد حسین گرگیج با بیان اینکه ” اعتقاد و عمل کردن به سحر کفر است” نسبت به عواقب سحر و جادوگری و مراجعه نزد رمالان و جادوگران...

  • ایمانی که نلرزید

    ایمانی که نلرزید نجیبه سبحانی چند روز قبل که به مناطق زلزله‌زده رفته بودیم در یکی از روستاهای سرپل‌ذهاب(متاسفانه اسم روستا یادم نیست) رفتیم...