تبلیغات

فضایل حُسن خُلق:

Article Image
به اشتراک گذاری

فضایل حُسن خُلق:

شریعت اسلام دلایلی بیان نمود که نشان می­دهد اخلاق نیک، فضایلی بزرگ دارد و باعث ایجاد خیر و سعادت دنیا و آخرت می­گردد؛ از جمله:

حُسن خُلق فرمانبرداری از دستور الهی است: الله Uمی­فرماید:

﴿خُذِ الْعَفْوَ وَأْمُرْ بِالْعُرْفِ وَأَعْرِضْ عَنِ الْجَاهِلِینَ﴾ [الأعراف: ۱۹۹]

«[ای پیامبرr!] گذشت را پیشه کن و به نیکی فرمان ده و از نادانان روی بگردان».

این ویژگی، اطاعت از رسول الله صلی الله علیه وسلم به شمار می­رود، زیرا ایشان در احادیث بسیاری توصیه به این کار نموده­اند؛ از جمله روایت معاذ  که در آن چنین آمده است: «وَخالِقِ النّاسَ بِخُلقٍ حَسَنٍ»[۱]؛ «و با مردم، با اخلاقی نیک رفتار کن». این عمل، به معنای پیروی از پیامبر rاست: الله تعالی می­فرماید:

﴿لَّقَدۡ کَانَ لَکُمۡ فِی رَسُولِ ٱللَّهِ أُسۡوَهٌ حَسَنَهٞ﴾ [الأحزاب: ۲۱]

«یقیناً برای شما در زندگی رسول الله صلی الله علیه وسلم سرمشق نیکویی است».

اخلاق نیک، باعث بالا رفتن درجات و مقام­ها می­شود: پیامبر rفرمودند: «إنّ الْعَبْدَ لَیَبْلُغُ بِحُسْنِ خُلُقِهِدَرَجَهَ الصَّائِمِ الْقَائِمِ»[۲]؛ «همانا بنده به وسیلۀ اخلاق نیکش، به مقام فرد روزه­دار شب­زنده­دار [کسی که نماز شب می­خواند] می­رسد». یکی از بزرگ­ترین و مهم­ترین عوامل ورود به بهشت است: رسول الله rفرمودند: «أعظمُما یُدخُلُ الجنَّهَ تقوی الله وحُسنُ الخُلُقِ»[۳]؛ «بزرگ­ترین [و بیشترین] عاملی که باعث ورود [مردم] به بهشت می­شود، تقوای الهی و اخلاق نیکوست». اخلاق نیک باعث نزدیکی به مجلس رسول الله صلی الله علیه وسلم در روز قیامت می­شود: پیامبر صلی الله علیه وسلم فرمودند: «إِنَ أَحَبَّکُمْ إِلَیَ وَ أَقْرَبَکُمْمِنِّی مَجْلِساً یَوْمَ الْقِیَامَهِ أَحْسَنُکُمْ أخلاقاً»[۴]؛ «همانا محبوب­ترین شما در نزد من و نزدیک­ترینتان به من در روز قیامت، خوش­اخلاق­ترین شماست». باعث کسب محبّت الهی می­گردد: اسامه بن شریک  می­گوید: نزد پیامبر صلی الله علیه وسلم نشسته بودیم، به گونه­ای که گویا پرنده روی سرمان باشد [که در این حالت، انسان تکان نمی­خورد تا پرنده نپرد] و هیچ یک از ما صحبت نمی­کرد تا این‌که گروهی آمده و پرسیدند: محبوب­ترینِ بندگان الهی در نزد الله تعالی چه کسانی هستند؟ پیامبر پاسخ دادند: «أَحْسَنُهُمْ أخلاقاً»[۵]؛ «خوش­اخلاق­ترین آنان». در روز قیامت، اخلاق نیک سنگین­ترین عمل در ترازوی اعمال است: ابودرداء  روایت نموده که رسول الله صلی الله علیه وسلم فرمودند: «مَا مِن شَیءٍ أثقَلُ فی مِیزَان العَبدِ یَوم القِیامَهِ مِنحُسنِ الخُلُقِ»[۶]؛ «در روز قیامت، چیزی سنگین­تر از خوش­خلقی در ترازوی اعمال بنده نیست». اخلاق نیک سبب افزایش عمر و آبادانی سرزمین می­گردد: پیامبر rمی­فرمایند: «حُسْنُ الْخُلُقِ،وَحُسْنُ الْجِوَارِ، یُعَمِّرَانِ الدِّیَارَ، وَیَزِیدَانِ فِی الْأَعْمَارِ»[۷]؛ «خوش­خلقی و همسایگی خوب، سرزمین­ها را آباد و عمرها را زیاد می­کند». باعث به دست­آوردن دل­ها، آسان­شدن کارها و حفاظت از شرّ مخلوقات می­شود. خوش­اخلاقی سبب نام و یاد نیک و افزایش علم می­گردد. اخلاق نیک باعث آسایش خاطر، خوشی زندگی و حفاظت از ضررهای زندگی و عجله می­شود.[۸] آیا امکان دستیابی به اخلاق نیک وجود دارد یا نه؟ در پاسخ می­توان گفت: همان گونه که اخلاق و طبیعت، غریزی و فطری است، اکتسابی و نوعی عادت نیز به شمار می­رود که با تلاش و به کارگیری اسباب حاصل می­شود.

[۱]– قبلاً بیان گردید.

[۲]– سنن ابی داود، شمارۀ حدیث: ۴۷۹۸؛ حاکم به نقل از أمّ المؤمنین عایشه . حاکم می­گوید: اسناد این روایت بنا بر شرط شیخین، صحیح است و آن دو این حدیث را نقل نکرده­اند.. ذهبی با وی موافق بوده و آلبانی آن را در السّلسله الصّحیحه، شمارۀ حدیث: ۷۹۵، صحیح دانسته است.

[۳]– سنن ترمذی، شمارۀ حدیث: ۲۰۰۴؛ ابن ماجه، شمارۀ حدیث: ۴۲۴۶؛ ابن حبان، شمارۀ حدیث: ۴۷۶؛ حاکم، ج ۴، ص ۳۲۴٫ تمامی آنان این حدیث را از ابوهریره Eنقل کرده­اند و ترمذی wمی­گوید: حدیث مذکور، صحیح و غریب است. حاکم اسنادش را صحیح دانسته و ذهبی با وی موافق است.

[۴]– مسند احمد، ج ۴، صص ۱۹۳- ۱۹۴؛ سنن ترمذی، شمارۀ حدیث: ۲۰۱۸٫ ترمذی wاین حدیث را حسن و غریب می‌داند.

[۵]– طبرانی در المعجم الکبیر، ج ۱، ص ۱۸، شمارۀ حدیث: ۴۷۱؛ هیثمی در المجمع، ج ۸، ص ۲۴ می­گوید: رجال این حدیث، همچون رجال روایت صحیح هستند.

[۶]– مسند احمد، ج ۶، صص ۴۴۶- ۴۴۸؛ سنن ابی داود، شمارۀ حدیث: ۴۷۹۹؛ سنن ترمذی، شمارۀ حدیث: ۲۰۰۳ که آن را حسن و صحیح دانسته است؛ ابن حبان، شمارۀ حدیث: ۴۸۱؛ خرائطی، شمارۀ حدیث: ۵۰؛ آلبانی wاین حدیث را در صحیحۀ خود، شمارۀ حدیث: ۸۷۶ صحیح می­داند.

[۷]– مسند احمد، ج ۶، ص ۱۵۹؛ آلبانی wروایت فوق را در صحیحۀ خود، شمارۀ حدیث: ۵۱۹ صحیح دانسته است.

[۸]– برای توضیحات بیشتر، نک: سوء الخلق؛ مظاهره، أسبابه، علاجه، محمّد الحمد، صص ۶۰- ۸۱٫

تبلیغات

بزودی

جدیدترین اخبار

داغ ترین اخبار