تبلیغات

مفهوم خُلق عظیم:

Article Image
به اشتراک گذاری

مفهوم خُلق عظیم:

الله در توصیف پیامبر صلی الله علیه وسلم فرمود:

﴿وَإِنَّکَ لَعَلَىٰ خُلُقٍ عَظِیمٖ﴾ [القلم: ۴]

«و یقیناً تو [ای محمّدr!] بر اخلاق و خوی بسیار عظیم و والایی هستی».

پاک و منزّه است ذاتی که مقام و منزلتش این قدر بزرگ و احسانش این اندازه کامل است. به بزرگی فضل و کمال و فراگیری لطف و احسانش بنگر که چگونه خودش می­بخشد و سپس تحسین می­کند؟!»[۱]

شیخ الإسلام ابن تیمیّه wمی­گوید: «خُلق عظیمی که الله تعالی محمّد صلی الله علیه وسلم را با آن توصیف نموده، همان دین مشتمل بر تمامی دستورات الهی است، چنانکه مجاهد و دیگران بر این باور بودند. یعنی همان تفسیر و توضیح قرآن، چنانکه أمّ المؤمنین عایشه می­گوید: «اخلاق پیامبرr، قرآن کریم بود».[۲]

اخلاق واقعی و حقیقی، اقدام به فرمانبرداری و انجام آنچه الله متعال دوست دارد، از روی میل و با دلی گشاده است».[۳]

ابن قیّم  در تفسیر آیۀ قبلی چنین می­آورد: «ابن عبّاس و مجاهد  می­گویند: یعنی بر دین بزرگی هستی که از دیدگاه من، هیچ دینی محبوب­تر و پسندیده­تر از آن نیست. و مراد دین اسلام است.

حسن می­گوید: هدف، آداب قرآنی است.

قتاده می­گوید: مراد، همان دستورات و محرّمات الهی است که به‌وسیلۀ قرآن بیان می­گردد.

یعنی اخلاقی داری که الله  تو را به‌وسیلۀ آن در قرآن برتری داد».[۴]

شیخ محمّد طاهر بن عاشور  می­آورد: «خُلق عظیم: یعنی برترین اخلاق و کامل­ترین آن که در سرشت انسان به نهایت کمال مطلوب رسیده است، چون مکارم اخلاق در وجود پیامبر rجمع شده بود و ایشان با وجود تفاوت شرایط، همواره با مردم به نیکی رفتار می­نمودند و از این رو، خُلق عظیم برتر از مطلق اخلاق نیکوست».[۵]

همچنین می­گوید: «بدان که بهترین و کامل­ترین خُلق عظیم که برترین اخلاق نیک هم به شمار می­رود، عبارت است از: دینداری، شناخت حقایق، بردباری، عدالت، صبر بر سختی­ها، اعتراف به احسان فرد نیکوکار، تواضع، زهد، پاکدامنی، عفو، بخشندگی، حیا، شجاعت، راه و روش نیکو، آرامش، وقار، رحمت، رفتار و برخورد نیک.

اخلاق در ذات و باطن انسان وجود دارد و نشانه­هایش اعمال صاحب آن در سخن، خوشرویی، پایداری، داوری، تحرّک و آرامش، خوراک و نوشیدنی، ادب­نمودن خانواده و افراد تحت تکفّل و نتایج این امور؛ همچون احترام در نزد مردم و تعریف و شهرت اوست.

نشانه­های اخلاق پیامبر صلی الله علیه وسلم نیز علاوه بر موارد فوق، ادارۀ امور امّت و ویژگی­های مخصوص ایشان؛ مانند فصاحت سخن و جملات کامل و بلیغشان است».[۶]

[۱]– نک: إحیاء علوم الدّین، ابوحامد غزالی، ج ۲، صص ۳۵۷- ۳۵۸٫

[۲]– صحیح مسلم، شمارۀ حدیث: ۷۴۶ به نقل از هشام بن حکیم که از أمّ المؤمنین عایشه Iدر مورد اخلاق رسول الله rپرسید.

[۳]– مجموع الفتاوی، ابن تیمیّه، ج ۱۰، ص ۶۵۸٫

[۴]– مدارج السّالکین، ج ۲، ص ۲۸۹٫

[۵]– تفسیر التّحریر والتّنویر، ج ۲۹، ص ۶۴٫

[۶]– همان، ص ۶۵٫

تبلیغات

بزودی

جستجو های اخبار روز

جدیدترین اخبار

داغ ترین اخبار