تبلیغات

آشنایی اجمالی با امام شافعی رح (بانی مکتب فقه شافعی)

Article Image

b_300_300_16777215_10_images_ImamShafi630x400.png

اساس نیوز : نام محمد،کنیه ابوعبدالله،لقب ناصر الدین شافعی،منسوب به جد اعلای خویش(شافع).شجره نسبش از این قرار است:محمد بن ادریس بن عثمان بن شافع بن سایب بن عبید قریشی،الهاشمی،المطلبی،جد هفتمش به رسول اکرم ملحق می شود.

امام شافعی(رح) در غزه به دنیا آمد.(1)تاریخ تولدش 150هجری قمری است.روز ولادتش مصادف است با روز وفات امام       ابو حنیفه(رح)بنا بر روایت دقیق،مادر او از قبیله ازد بود.ازد از قبایل معروف یمن بود.

  وقتی امام شافعی(رح) به سن دو سالگی رسید مادرش او را به حجاز برد و از آنجا به قبیله خودش در یمن منتقل نمود.امام شافعی(رح)ده سال از عمرش را در یمن سپری کرد.در سن ده سالگی مادرش احساس کرد ممکن است فرزندش در یمن شرافت نسبی خود را از دست بدهد، آن گاه او را از یمن به مکه برد.(2)

  خداوند  نبوغ،ذکاوت و تیز هوشی فوق العاده ای به وی عنایت نموده بود.در سن هفت سالگی حافظ کل قرآن شد.بعد از حفظ قرآن به حفظ حدیث روی آورد.وقتی به سن ده سالگی رسید،موطا را حفظ کرده بود.در سن 15سالگی با اجازه از استاد و مربی اش (شیخ مسلم بن خالد زنجی) به صدور فتوا پرداخت.

امام شافعی (رح) به خاطر اینکه در قبیله هذیل زندگی می کرد،در شعر گویی بر سبک شعرای قبیله ی هذیل چنان پیشرفت کرد که اصمعی،یگانه شاعر آن روزگار اشعار خود را توسط ایشان تصحیح می کرد.(3)

دوران تحصیل امام شافعی

امام (رح)در روز های نخستین،درک وشعورش فریفته علم بود. اما تحصیل او به صورت رسمی از مکه شروع شد.مکه در دو قرن اول،بزرگترین مرکز علمی جهان بود.در واقع رونق و رشد علمی مکه در اثر زحمات شاگردان عبدالله بن عباس بود.

امام نخست با مسلم بن خالد زنجی،مفتی مکه ملاقات کرد و در محفل درس او شرکت نمود و مدت سه سال در خدمت وی بود.در سن13سالگی از مکه ی مکرمه به مدینه ی منوره تشریف برد و جهت استفاده علمی به دولتکده امام دارالهجرت(مالک بن انس) رسید.

امام مالک خطاب به امام شافعی اظهار داشت:در قلب شما نور و روشنی ای وجود دارد،بنابراین آن را به      وسیله ی گناهان ضایع نکنید.تقوا را پیشه ی خود قرار دهید زیرا روزی فرا می رسد که شما شخصیت شایان توجهی خواهید شد.موطا را نزد امام مالک از حفظ خواند وامام مالک بسیار خوشحال شد.امام شافعی مدت هشت ماه در خدمت امام مالک بود.سپس به مکه ی مکرمه برگشت و از اساتید بلند پایه ی آنجا به خصوص از سفیان بن عیینه استفاده کرد.(4)

دوران آزمایش امام

  روزگاری فرا رسید که امام شافعی به فکر تامین مخارج زندگی افتاد.وقتی حاکم یمن به مکه آمد،بعضی از بزرگان قریش در حق امام سفارش کردند و ایشان را فردی وارسته و شایسته برای احراز پست های حکومتی معرفی کردند وآن گاه امام شافعی در اثر این سفارش به فرمانداری نجران منصوب شد.

   حاکم یمن شخص بسیار ستمگری بود.امام همواره او را از ستمگری و خونریزی منع می کرد.حاکم او ضمن اظهار ناخرسندی از امام شافعی،به هارون رشید نامه نوشت و گفت:امام شافعی به حمایت از سادات علوی گام بر می دارد و این حمایت ایشان از سادات،بسیار خطرناک است.وقتی نامه ی حاکم یمن به دست هارون رشید افتاد،هارون وحشت زده شد و دستور داد تا امام شافعی و طرفدارانش به دار الخلافه منتقل شوند.

سر انجام امام شافعی دستگیر و به دارالخلافه به دربار خلیفه آورده شد.قاضی امام محمد بن حسن شیبانی نیز در دار الخلافه حضور داشت.وقتی مطلع شد خود را به دربار رساند و در مورد آزادی امام شافعی سفارش کرد وامام آزاد شد.این جریان متعلق به سال 184 هجری است وسن امام شافعی در آن ایام34سال بوده است.(5)

مسافرت های علمی استاد

  امام شافعی بار دیگر ار بغداد به مکه ی مکرمه رفت و در حرم خانه ی خدا مشغول به درس و تدریس شد.در همین روزها امام احمد بن حنبل با ایشان دیدار کرد.این ملاقات درزمانی انجام گرفت که امام شافعی به عنوان بانی یک مکتب فقهی جدید در جامعه مطرح بود.این بار امام شافعی به مدت ده سال در مکه مکرمه ماند.اصول وقواعد اجتهاد واستنباطی را که امام وضع کرده بود،لازم بود که علماء آن را تایید وتصویب کنند.

اساتید وشاگردان امام

صدر الائمه مکی ،تعداد شیوخ وشاگردان امام را80نفر ذکر کرد.

حافظ بن حجر می گوید:امام شافعی به این سر زمین ها سفر کرده است:مدینه منوره،یمن،عراق ومصر.

با توجه به مسافرت های علمی ایشان،تعیین تعداد دقیق اساتید ایشان مشکل است.البته ازمیان شیوخ و اساتید امام شافعی،سفیان بن عیینه،مسلم بن خالد زنجی،امام مالک،امام محمد،وبن ذئب و...بیش از دیگران شناخته شده ومشهور هستند.

  آمار شاگردان امام نیز زیاد است.گروهی از شاگردانش کسانی هستند که در بغداد و مکه معظمه از ایشان کسب فیض کردند.مانند:ابوالولید موسی بن جارود،ابوعلی الزعفرانی،امام اسحاق بن راهویه.گروه دوم کسانی هستند که در مصر از حضور ایشان استفاده کردند.مانند:امام مزنی ربیع المرادی،بویطی،حرمله و یونس بن عبدالاعلیو...اینها ناقل و راوی مذهب جدید امام شافعی هستند که بعد از رحلت او علم و اجتهادات او را تدوین کردند.(6)

تصانیف استاد

آثار امام شافعی بسیار زیادند.ملا علی قاری تعداد آنها را 13عدد ذکر کرده است که معروف ترین آنها (الرساله)،کتاب الام و(سنن الشافعی)است.(7)

وفات امام بزرگوار

امام شافعی در ماه رجب سال 204هجری،در سن 54 سالگی رحلت کرد و در مصر به خاک سپرده شد. روحش شاد

تهیه وتنظیم:عبیدالله جمالزایی کارشناس علوم قرآن و حدیث

1-غزه قریه ای است در نزدیکی عسقلان            2-طبقات الشافعیه الکبری1/100،البدایه والنهایه10/251

3-وفیات الاعیان                                          4-مفاخر علم حدیث/125  مترجم:مولانا سلامی

5-توالی التاسیس                                        6-الشافعی

7-ابجدالعلوم                      

 

تبلیغات

بزودی

جدیدترین اخبار

داغ ترین اخبار