تبلیغات

نذر در فقه اسلامی

Article Image

b_0_0_0_10_images_2020121233221.png

اساس نیوز،... نذر وتعریفش : نذور جمع نذر و در لغت به معنای التزام خیر و یا شر است.نذز در شرع عبارت از التزام شخص مکلف به چیزی است که بر او نبوده است.


نذر بر دو نوع است:نذر در حال،مانند اینکه کسی بگوید:بر ذمه ی من است که فلان روز را روزه بگیرم،و به این ملحق می شود مثلا اگر اضافه نماید وبگوید:خدای را سپاس که به من انعام کرد و از بیماری شفایم بخشید.


دوم نذر معلق است مانند اینکه بگوید:اگر کسی که در پیش من نیست و غایب می باشد بیاید و یا خداوند مرا در برابر دشمنم پیروز گرداند بر عهده من لازم است که فلان روز را روزه بگیرم.


فقهاء در نذر سوگند ذکر کرده اند که اگر کسی بگوید: بر من نذر است و هیچ نیتی نداشته باشد بر ذمه اش کفاره سوگند لازم می گردد. و اگر نذر روزه گرفتن را داشته باشد در صورتی که چیزی نیت کند و یا تنها نذر نیت کند و قصد سوگند را نداشته باشد فقط نذر است،واگر نیت سوگند را داشته باشد ومنظورش نذر نباشد سوکند است ،در اینصورت اگر بخورد کفاره بدهد و اگر هر دو را نیت داشته و یا تنها سوگند را نیت کرده،نذر و سوگند است پس اگر بخورد قضایی بیاورد و کفاره نیز بدهد.(1)


قابل به ذکر است که شوخی در نذر مانند جدی است،پس بر ذمه ی شخص لازم می گردد،هر چند قصد آن را نداشته باشد.(2)


مشروعیت نذر
نذر نزدیکی جستن به خدا،امر مشروعی است که آن را شخص بر عهده اش لازم می کند،مانند نماز و ورزه و حج و امثال اینها،کتاب و سنت و اجماع بر مشروعیت و لزوم وفا به آن دلالت دارند،خداوند متعال می فرماید:(ثم لیقضوا تفثهم و لیوفوا نذورهم ولیطوفوا بالبیت العتیق)بعد از آن باید آلودگی ها را از خود بر طرف سازند و به نذر های خویش وفا کنند و خانه قدیمی و گرامی را طواف نمایند.(3)


خداوند کسانی را که به نذر های خود وفا می کنند ستوده و می فرماید:(یوفون بالنذر و یخافون یوما کان شره مستطیرا).به نذر های خود وفا می کردند و از روزی می هراسیدند که شر و بلایش گسترده و فراگیر است.(4)


پیامبر اکرم (ص):کسانی که به نذر های خود وفا نمی کنند نکوهش نموده اند،در حدیث شریف از عمران بن حصین(رض)روایت کرده است که پیامبر (ص) فرموده:خیرکم قرنی ثم الذین یلونهم ثم الذین یلونهم ثم یجیء قوم ینذرون ولا یفون ویخونون ولا یوتمنون ویشهدون ولا یستشهدون و یظهر فیهم السمن.(5)


بهترین شما (اهل) قرن من است سپس کسانی هستند که به ایشان نزدیکترند وسپس کسانی که به ایشان نزدیکترند و آنگاه مردمی می آیند که نذر می کنند ولی وفا نمی کنند،وخیانت می کنند و امانتدار نیستند،وگواهی می دهند ولی ادای شهادت نمی کنند،در آن هنگام مردم چاق در میان ایشان فراوان می باشند.


نبی مکرم اسلام کسانی را که به امانت خیانت می کنند و کسانی را که به نذرهای خود وفا نمی نمایند برابر قرار داده است،خیانت مذموم است پس ترک وفا به نذر نیز مذموم می باشد.
شروط صحت نذر
در صحت نذر چند چیز شرط است:
1-نذری که می شود ذاتا حرام نباشد،چون در حدیث شریف از عائشه (رض)روایت شده که پیامبر(ص)فرموده اند:من نذر ان یطیع الله فلیطعه و من نذر ان یعصیه فلا یعصیه.کسی که نذر کند از خدا پیروی نماید باید از او اطاعت کند و کسی که نذر کند نافرمانی او را می نماید پس نافرمانی او را ننماید و همچنین از عائشه (رض) روایت شده که رسول خدا (ص) فرمودند:لا نذر فی معصیه و کفارته کفاره یمین. در معصیت نذری نیست و کفاره ی آن کفاره سوگند است.
واز عمرو بن عاص(رض)روایت شده که پیامبر(ص)فرمودند:نذری ،جز در طلب رضای خداوند متعال نیست و سوگندی ،در قطع صله ی رحم نمی باشد.


2-عملی که نذر کرده  در حال بر عهده اش واجب نباشد و یا قبل از نذر بر ذمه اش واجب نباشد همانا نذر قربانی صحیح است لیکن به گوسفندی دیگر غیر از آنچه بر عهده اش در ابتدا به ایجاب شرع لازم شده است مگر آنگاه که قصد اخبار از واجب در ذمه اش باشد و در همان روزها قرار داشته باشد و مانند این که کسی نذر حج نماید هر آیینه قربانی و حج هر دو برایش غیر واجب باشد بخلاف حج فرض،زیرا بر ذمه اش واجب و آن فریضه عمر است.


3-چیزی که نذر کرده بر عهده اش در آینده واجب نباشد،مانند روزه و نمازی که بزودی بر او واجب می گردد.


4-چیزی که نذر کرده از جنس فرض باشد و اصل آن برایش تعیین باشد مانند:نماز،حج،روزه و یا واجبی دیگر،پس آنچه از جنس فرض نباشد بر عهده اش لازم نمی گردد،لذا بر ذمه ی نذر کننده آنچه از جنس فرض و واجب نباشد مانند:عیادت مریض و تشییع جنازه و دخول به مسجد اگر چه مسجد نبوی باشد و یا مسجد الحرام بر عهده اش واجب نمی گردد در اینجا منظور از فرض همانا فرض عین است نه فرض کفایه.


5-آنچه را نذر می کنند در ذات خود عبادت مخصوصه باشد نه به غیر خود،بنابراین نذر وضوء و غسل کردن و دست کشیدن به مصحف و اذان دادن و عیادت مریض و تکفین میت صحیح نیست،زیرا اینها عبادت های مقصوده نمی باشند.


6-چیزی که نذر کرده بیشتر از چیزی که مالک آن است نباشد،و یا چیزی که نذر کرده ملک دیگری نباشد پس اگر کسی نذر کند که هزار درهم صدقه دهد و جز صد درهم نداشته باشد تنها همان صد درهم بر عهده اش لازم می گردد و یا اینکه بگوید:برای رضای خدا بر عهده ی من است که این گوسفند را هدیه بدهم در حالی که این گوسفند ملک دیگری است این نذرش صحیح نیست.


7-نذر از محالات نباشد پس اگر کسی نذر کرد که دیروز روزه بگیرد و یا به اعتکاف بنشیند نذرش صحیح نیست.


عبید الله جمالزایی


1-رد المحتار/ج3/66                                            2-الفقه الحنفی فی ثوبه الجدید/63
3-حج/29                                                         4-انسان/7
5-صحیح البخاری/نذورات6695

تبلیغات

بزودی

جستجو های اخبار روز

جدیدترین اخبار

داغ ترین اخبار