تبلیغات

جایگاه مولودی خوانی در شرع

Article Image

محمود خردو

آیا مولودی خوانی باید حذف شود؟

نویسنده: دکتر محمود خردو

این روزها به مناسبت سالگرد مولد رسول الله(صلی الله علیه و سم) به روال چند ساله اخیر بحث بر سر برگزاری مراسم مولودی خوانی و شرعی یا غیر شرعی بودن آن در محافل مختلف و نیز در فضای مجازی به شکل های مختلف جریان دارد. افراد و شخصیت های مختلفی هم در این مورد اظهار نظر کرده و نقل قول هایی از اندیشمندان معاصر یا پیشین مسلمان اینجا و آنجا مطرح شده است.

جدای از بحث مشروعیت یا عدم مشروعیت مولودی خوانی و بدعت بودن یا نبودنش، بحثی که به نظر قدری از نظرها دور مانده مکانیزم پیدایش این گونه مراسم و سنت هاست و نیز ارتباط شان با زمینی شدن (به معنی اجرایی شدن در زمین) و ورود تعالیم دینی به عرصه عمومی و ممارست شعائر توسط اهل دین.

به نظر من توجه به این نکته حائز اهمیت است که دين وقتى به ميان مردم مى آيد و شعائر مرتبط با آن در جوامع پياده مى شوند، لاجرم رنگ و بوى انسانى بر آنها غالب می شود؛ به اين معنى که انسان هاى پيرو دين، آداب و رسوم و در کل فضاي بشرى را ايجاد مى کنند که دستورات و احکام دين در آن فضا انجام مى شود.

دين اسلام هم مجال بر اين آداب و شيوه هاى انجام عبادات نبسته است، بلکه حاشيه هايي براي عرض اندام شان باقی گذاشته. دامنه این گونه رسوم گسترده است و حوزه وسیعی را شامل می شود. از جمله اين ها به جماعت خواندن تراويح تا ۲۰ رکعت، بلند و دسته جمعى خواندن اوراد بعد از نماز، مولودى خوانى و موارد آشناى ديگر را مى توان بر شمرد که در ظاهر از هم دورند اما در یک نکته و آن هم “انسانی کردن مناسک” با هم شریکند.

بايد توجه داشت که زير و بم هاى خصال انسانى و تحولات پيچيده اجتماعى و نيز توافقات نانوشته جمعى به صورتى کُند و گاه غير ملموس منجر به پيدايش چنين آدابى مى شود.

مجموعه اين ها مادام که در برگيرنده مصلحتى هستند، موجب بهتر انجام شدن شعيرهایی می شوند، از چارچوب شريعت خارج نشده و مى توان آنها را به اصلى شرعی ارجاع داد؛  پسنديده اند و ردشان دليل مى خواهد. تعبير بدعت حسنه که در ادبيات دينى به آن اشاره شده براى توصيف اين چنين مواردى است. اين تعبير از نصوص تأسيسى دينى مثل حديث: “من سن سنة حسنة”  و موارد مشابه استنباط شده است.

نکته بسيار حائز اهميت در اينجا اين است که دستکارى کردن اين نرم هاى اجتماعى پذيرفته شده و جا افتاده در جوامع مسلمان و بر هم زدن ترکيب آداب و روش هاى انجام بعضى مناسک، بدون در نظر داشت تحولات مسبوقه و روند طى شده در پيدايش و قوام يافتن آن ها، و بدتر از آن خالى گذاشتن فضا پس از کنار گذاشتن شان، مفاسد چندى را سبب مى شود.

کسانى که از بالا و يک شبه مى خواهند همه آداب شکل گرفته حول شعائر را که چون تار و پود در هم تنيده اند بر هم بزنند و محو کنند و طرحى نو بر اى در انداختن ندارند يا طرح شان نپخته و لاجرم نچسب است، بايد آگاه شوند که اين کارشان غلط است.

چنان که از گفته هاى بالا به دست مى آيد؛ اين چنين مراسم و مسائلى خلق الساعه نيستند و در ديندارى و شيوه “دين ورزى”  جوامع ريشه هاى عريض و طويل و عميق دارند. کندن اين ها همچون از ريشه کندن درخت تناورى است که پيامدهاى ناخواسته چندى به همراه دارد.

اين امور با تکيه صرف برنصى کاملاً صريح و مرتبط به وجود نيامده اند که حالا به استناد چنين نصوصى به يکباره محو شوند. فاکتورهاى اجتماعى، فرهنگى، انسانی متعددى در پيدايش هر کدام نقش دارند. لذا اگر کسانى در پى تغييراند باید همه جوانب را در نظر بگيرند و عوامل گوناگون دخيل در مسئله را بشناسند و در طرح خود لحاظ کنند.

اساساً اگر تبديل به احسن آن هم با طى روند مناسب، در کار نباشد موجب مفسده مى شود و مضرات چندى به همراه دارد.

هذا مالدی عتيد. والله أعلم بالصواب.

تبلیغات

بزودی

جستجو های اخبار روز

جدیدترین اخبار

داغ ترین اخبار