تبلیغات

مناظره ،منافع و مضرات

Article Image

b_300_300_16777215_10_images_uyvszas.jpg

اساس نیوز،عبدالقیوم شکاری : در ادبیات روزمره عبارت مناظره بارها به گوش ما می خورد.نخستین برداشتی که با شنیدن این مفهوم به ذهن ما متبادر می شود این است که در یک فضای پرچالش فکری و نظری قرار است نماینده یا نماینده های برداشت های متفاوت تفکری با هم به مجادله و بیان عقاید خود بپردازند .

  در فرهنگ لغت مناظره متراف واژه هایی مثل بحث، جدل، مباحثه، مجادله، مذاکره، مطارحت آمده است .در لغت نامه دهخدا آمده است که مناظره با هم نظر کردن یعنی فکر کردن در حقیقت و ماهیت چیزی،. با هم بحث کردن ، (غیاث ).مجادله و نزاع با همدیگر و بحث با یکدیگر در حقیقت و ماهیت چیزی . (ناظم الاطباء). و نهایتا مناظرة به معنای با هم جواب و سوال کردن است.

   نگاهی به همین معانی کلی نشان دهنده این است که مناظره از یک گفتگوی عادی دوستانه که برخی از اوقات افراد با هم انجام می دهند متفاوت است .جنس این تفاوت هم در سختی و زمختی بیشتر فرایند مناظره و تندروی های ناشی از فضای عمومی آن تبلور پیدا می کند .بر اساس همین تفاوت ، روانشناسان اجتماعی اعتقاد دارند، مضرات اجتماعی مناظره بسیار فراتر از فواید آن است .

   نمود بارز این ادعا تاثیرات اجتماعی و بین المللی مناظره دو کاندید انتخابات ریاست جمهوری آمریکا در ماههای اخیر بوده است .بعد از این مناظره ها چند مقام برجسته امریکایی اعتراف کردند که ادبیات و شیوه مناظره ترامپ و کلینتون درهفته های گذشته  باعث تخریب چهره آمریکا در محیط پیرامون شده است .

   یکی از روند های در حال اشاعه در چند دهه اخیر در بین ما، مرسوم شدن مناظره در بین فعالان دینی است .این اشتیاق روز به روز افزون تر شده و فعالان ما گویی در یک مجاهدت سخت و نفس گیر برای یک نتیجه مفید در حال تقلا کردن هستند.در یک تقسیم بندی کلی مناظره های جاری در فضاهای مختلف پیرامون ما را می توان به دو دسته تقسیم بندی کرد :

مناظره بین علما و فعالان فریقین شیعه و سنی : در این چارچوب در بسترهای مختلف جمعی و بویژه بستر جدید شبکه های مجازی، مباحث تندی در قالب مناظره در حال شکل گیری است .در نرم افزاهایی مثل تلگرام و واتس آپ گروه هایی نیز مخصوص مناظره ایجاد شده و افراد در چارچوب محورهای از قبل اعلام شده با یکدیگر به بحث می پردازند .فضای عمومی این مناظره ها را هم همه می دانیم .در این مناظره ها دو طرف بدترین توهین ها را به یکدیگر کرده و در نهایت هر دو طرف قصه خود را برنده مناظره اعلام می کنند. قسم دوم مناظره های جاری در فضاهای اجتماعی بین فعالان اهل سنت جاری است: دراین چارچوب برخی از علما و فعالان اهل سنت با علاقمندی برای بحث درباره مسائل مختلف از درون جامعه اهل سنت هماورد می طلبند .غالب این تیپ مناظره ها بین افراد منتسب به سلفیت و وهابیت با فعالان عادی اهل سنت انجام می گردد.

بنظر می رسد افرادی که با علاقمندی بدنبال برگزاری مناظره های دینی هستند دانسته یا ندانسته بر آتش اختلافات موجود در جامعه اسلامی می دمند .علت این ادعا در نتایجی است که مناظره برجای می گذارد.مهم ترین آثار این گونه مجادلات لفظی عبارتند از :

 الف : دور شدن قلب های انسانها : یکی از پیامدهای غیر قابل انکار برگزاری مناظره این است که بجای اینکه زمینه نزدیکی قلب ها و دل ها را فراهم نماید باعث دور شدن قلب ها از یکدیگر می گردد.علت این ثمره این است که ذات مناظره با جدل آغشته شده است .در این چارچوب دو طرف مناظره تلاش می کنند به هر نحو ممکن حرف خود را بر روی کرسی بنشانند.پس خود بخود این فرایند قلب ها را از  هم دور می کند.

   ب: گم شدن کیمیای ادب و متانت : در بخش قابل توجهی از مناظره ها مشاهده می شود که با توجه به فشارهای ناشی از حضور افراد ناظر بر فضای مناظره، دو طرف بحث، عنان از کف داده و در برخی از اوقات عبارات و الفاظی را استفاده می کنند که به هیچ وجه در شان آنها نیست .عنصر ادب و متانت یکی از ویژگی هایی است که انسان را از سایر مخلوقات خاوند جدا می کند .اما این عنصر در برخی از مناظره ها گم شده و اطراف بحث با عبور از خط قرمزهای مرسوم با شدید ترین عبارات سعی در بیرون بردن حریف از رینگ مسابقه دارند .در این راستا برخی از افراد بی حیایی و پرده دری را یکی از تاکتیک های اصلی پیروزی در مناظره می دانند.

ج:تداوم چند پاره گی های قبل از مناظره : اگر از افرادی که علاقمند به پیگیری مسائل از طریق مناظره دینی و مذهبی هستند سوال گردد که علت اصلی این همه علاقه آنها به این فرایند چیست ،بدون شک در پاسخ خواهند گفت مناظره و روشن شدن حقایق باعث کاهش چند دستگی ها            می گردد.اما آیا در واقعیت هم همین اتفاق رخ می دهد؟ قطعا خیر .

مناظره نه تنها باعث کاهش اختلافات موجود در جامعه نمی گردد، بلکه اصحاب عقاید متفاوت را به سمت تحکیم پایه های فکری متفرق خود تشویق و تشجیع می کند .در کمتر مناظره ای مشاهده شده است که یکی از طرف ها با قبول حرف طرف مقابل، طرفداران خود را تشویق به قبول عقیده طیف مقابل نماید .بر عکس این انتظار در پایان مناظره ،ما باز هم شاهد افرادی هستیم که هر کدام حرف خودشان را زده و خود را به حق می دانند.

د:تحریک احساسات افراد : یکی از دیگر پیامدهای زیانبار فضای مناظره تحریک احساسات جامعه و در اصطلاح تخصصی کلمه ایجاد انبساط سیستمی است .علت تحریک احساسات مردم در این فضا این است که افکار عمومی ذاتا در مناظره بدنبال حاشیه ها هستند.این حاشیه ها برای برخی از اقشار از جذابیت های قابل توجهی برخوردار است .به همین علت آنتن های جذبی افراد در این زمینه حساس تر می شود.افزایش حساسیت ها نیز خود به خود باعث تحریک بیشتر اجتماعی اقشار مختلف می گردد.بر این اساس می توان گفت که مناظره حساسیت های محیطی را افزایش داده گره سگرمه های شهروندان یک جامعه را بیشتر می کند.

ه:مناظره ،خودنمایی و دیگر هیچ : با یکی از علمای اهل سنت که هم صحبت می شدیم عقیده جالبی در رابطه با مناظره داشت .این عالم اهل سنت اعتقاد داشت ،افرادی که بدنبال مناظره می روند غالبا از طیفی هستند که بدنبال مطرح شدن در جامعه هستند و الا هیچ عالم جا افتاده و قوی سراغ این گونه اعمال نخواهد رفت .این عالم اهل سنت اعتقاد داشت در برخی از مذاهب اربعه و بویژه احناف توصیه شده است که مسلمانان حتی الامکان از وارد شدن در فضای جدل و بحث های تند علمی خودداری کنند.ادامه دارد ......

اشتراک در تلگرام

تبلیغات

بزودی

جستجو های اخبار روز

جدیدترین اخبار

داغ ترین اخبار