تبلیغات

بررسي ميزان پشيماني بعد از عمل و تغییرات جنسی زنان سترون شده مراجعه كننده به مراكز بهداشتي-درماني تبريز،

Article Image

بررسي ميزان پشيماني بعد از عمل و تغییرات جنسی زنان سترون شده مراجعه كننده به مراكز بهداشتي-درماني تبريز، 

رقيه نوري زاده۱، دكتر فاطمه رنجبر كوچكسرائي۲، ريحانه ايوان­بقاء۳، دكتر محمد زكريا پزشكي۴، فاطمه باختري اقدم۵

خلاصه

سابقه و هدف: يكي از روشهاي مؤثر جهت تنظيم باروري، سترون ­سازي زنان مي­باشد. از جمله اختلالات رواني جنسي زنان سترون شده، پشيماني بعد از عمل، فقدان ميل جنسي، عدم واكنش جنسي و نگراني جنسيتي مي­باشد. از آنجا كه پشيماني بعد از عمل و طرح درخواست برگشت باروري با صرف هزينه­هاي گزاف و خطرات جاني ناشي از حاملگي مجدد همراه است و با توجه به يافته­هاي متناقض مطالعات قبلي در ارتباط با تغييرات جنسي بعد از عمل، پژوهشگر برآن شد تا مطالعه­اي با هدف تعيين پشيماني و تغييرات جنسي زنان سترون شده را انجام دهد.

مواد و روش­ها: مطالعه از نوع توصيفي با حجم نمونه ۱۵۰ زن سترون شده طي ۱۰-۱ سال اخير مي­باشد كه به روش نمونه­گيري تصادفي خوشه­اي انتخاب شدند. ابزار گردآوري داده­ها، پرسشنامه­اي مشتمل بر سه قسمت مشخصات افراد، سنجش پشيماني و تغييرات جنسي بعد از عمل بود كه بوسيله واحدهاي مورد پژوهش تكميل و  توسطSPSS نسخه ۵/۱۱  آناليز شد.

يافته­ها: ۶% زنان سترون شده، احساس پشيماني بعد از عمل داشتند كه ۲/۲۲% افراد پشيمان، علت را فقدان يا كاهش شديد ميل جنسي ذكر نمودند. در كل بيش از سه چهارم زنان سترون شده، تغييرات جنسي پايداري را بدنبال عمل گزارش ننمودند. در موارد ايجاد تغييرات پايدار، ميزان وقوع اثرات منفي، ۵- ۲ برابر بيشتر از تأثيرات مثبت بود.

نتيجه­ گيري و توصيه­ها: نتايج پژوهش حاضر و تفاوتهاي شخصيتي و قدرت سازگاري افراد در مواجهه با تغييرات، متذكر اهميت مشاوره قبل از عمل و راه اندازي سيستم پيگيري بعد از عمل در جهت ارتقاء سطح سلامت رواني جنسي زنان مي­باشد.

واژگان كليدي: پشيماني بعد از عمل، سترون­سازي، تغييرات جنسي

مقدمه

يكي از مهمترين مسائلي كه در سالهاي اخير، توجه اكثر محافل اجتماعي، اقتصادي و سياسي جهان را به خود معطوف داشته است، موضوع افزايش سريع جمعيت و نتايج سوء ناشي از آن مي­باشد(۱). بطوري كه  انتظار مي­رود ، در حدود سال ۲۱۵۰ ميلادي  جمعيت جهان به ۱۱ تا ۱۲ بيليون نفر برسد(۲). در اين راستا جامعه علمي و پزشكي، روشهاي مؤثري جهت تنظيم باروري به مردم عرضه كرده است(۳).

يكي از روشهاي پيشگيري از بارداري، سترون­سازي زنان مي­باشد كه در ايران از سال ۱۳۶۹ بصورت قانوني رواج يافته است. ميزان كل آن، در سطح كشور طبق آمار مهر ماه ۱۳۷۹، ۱/۱۷% بوده(۴) كه در سال ۱۳۸۰  به ۵۵/۲۱% رسيده است.

۱كارشناس ارشد مامايي، مربي دانشگاه آزاد مرند

۲روانپزشك، عضو هيئت علمي دانشكده روانپزشكي تبريز

۳كارشناس ارشد مامايي، عضو هيئت علمي دانشكده پرستاري و مامايي تبريز

۴متخصص پزشكي اجتماعي، عضو هيئت علمي دانشكده پزشكي تبريز

۵ كارشناس ارشد آموزش بهداشت، مربي دانشكده بهداشت تبريز

يكي از عوارض رواني طولاني مدت بدنبال سترون­سازي، پشيماني بعد از عمل مي­باشد كه با كيفيت زندگي افراد عقيم در ارتباط است و ميزان آن به زمينه فرهنگي افراد و نيز درجه توسعه كشوري كه در آن ساكن هستند، بستگي دارد(۵).

بنابر آمار ارائه شده طي سال ۱۹۹۷ در آمريكا ۸۵۰۰۰۰ زوج، خواستار برگشت باروري خود بودند(۶). سن كمتر از ۳۰ سال هنگام عقيمي يا طلاق و ازدواج مجدد، نشانه­هايي است كه احتمال تأسف از عقيمي آينده را پيش­بيني مي­كنند و ممكن است منجر به طرح درخواست براي برگرداندن عقيمي شوند(۷). در اروپا كه سترون­سازي كمتر رواج دارد، مهمترين عامل خطر براي پشيماني، ازدواج بي­ثبات و تغيير در وضعيت تأهل مي­باشد(۲).

انجمن مطالعاتي سترون­سازي آمريكا[۱] جهت ارزيابي پشيماني بعد از عمل، سه ويژگي را مورد سنجش قرار مي­دهد(۸) :

خود گزارشي پشيماني درخواست اطلاعاتي راجع به برگشت عقيمي اقدام به عمل برگشت

پيامدهاي انساني و اقتصادي پشيماني بعد از عقيمي لوله­اي مي­تواند چشمگير باشد كه بدليل كاهش يا توقف بالقوه ميزان باروري، از هزينه­هاي نامحسوس كيفيت پايين زندگي تا افزايش استفاده از اقدامات هزينه­بر با موفقيت محدود شامل اتصال مجدد لوله­ها و تكنيكهاي كمك باروري را در بر مي­گيرد(۹).

هيچ زني با اين تصور كه بعداً قادر خواهد بود باروري خود را با جراحي يا با تكنيكهاي كمكي باروري مثل لقاح خارج رحمي يا انتقال تخمك بازيابد، نبايد تحت سترون­سازي قرار گيرد چرا كه اصلاح آن، بسيار پرهزينه، دشوار و نامطمئن است. ميزان موفقيت براساس سن زن و تكنيك بكار رفته به شدت متفاوت است(۱۰).

از طرف ديگر تعدادي از زناني كه سترون­سازي را انتخاب مي­كنند، ممكن است به يك سندرم نوروتيك پس از عقيمي مبتلا شوند. اين سندرم بصورت درد، فقدان ميل جنسي، عدم واكنش جنسي، خود بيمار انگاري، افسردگي و نگراني در مورد مردانگي يا زنانگي تظاهر مي­نمايد(۱۱). براي بسياري از زنان، ارگانهاي تناسلي و توانايي توليد مثل، معناي سمبوليك مهمي دارد و در ارتباط تنگاتنگ با روانشناسي زنان مي­باشد، هرگونه مشكل در اين بخش، مي­تواند تصوير بدني و هويت فردي وي را مخدوش سازد(۱۲). براي آنها از دست دادن قدرت توليد مثل مهمتر از توجه به از دست رفتن ساده يك ارگان داخل شكمي است(۱۳) چنانچه تعدادي از زنان تصور مي­كنند كه سترون­سازي منجر به از دست رفتن زنانگي آنها، كاهش لذت جنسي يا افزايش مشكلات در رابطه با همسرشان مي­شود كه خود بعنوان يكي از دلايل پشيماني بعد از عمل مطرح مي­باشد، لذا آثار عاطفي ناشي از فقدان دائمي توانايي باروري بايد هميشه مورد توجه و برسي قرار گيرد.

نظر به اينكه درخواست برگشت باروري با صرف هزينه­هاي گزاف و خطرات جاني ناشي از حاملگي مجدد همراه است و بدليل وجود نتايج متناقضي كه در مطالعات قبلي راجع به ايجاد يا گسترش اختلالات جنسي بدنبال سترون­سازي مشاهده گرديد، پژوهشگر بر آن شد تا مطالعه­اي با هدف تعيين پشيماني بعد از عمل و تغييرات جنسي زنان سترون شده مراجعه كننده به مراكز بهداشتي-درماني شهر تبريز را انجام دهد.

 

مواد و روش­ها

اين پژوهش، مطالعه­اي از نوع توصيفي است. جامعه آماري مورد بررسي را زنان سترون شده ۲۵ – ۴۵ ساله شهر تبريز تشكيل مي­دادند كه در آن، افراد مورد پژوهش به روش نمونه­گيري تصادفي خوشه­ای با حجم نمونه ۱۵۰ نفر انتخاب شدند. انتخاب حجم نمونه با استفاده از فرمول n = با احتمال p و  q50% به دلیل نبود شیوع اختلالات روانی جنسی زنان سترون شده در مطالعات قبلی و احتساب ۰۸/۰= d  صورت گرفت. بدين ترتيب كه از بين ۹۶ پايگاه و مراكز بهداشتي – درماني وابسته به شهر تبريز، ۱۵ خوشه انتخاب و از هركدام، تعداد ۱۵ زن سترون شده در فاصله ۱۰-۱ سال اخير به روش تصادفی برگزيده شد تا در صورت عدم دسترسی به نمونه­ها یا عدم وجود شرایط لازم برای شرکت در پژوهش یا عدم رضایت به شرکت در پژوهش، امکان دسترسی نهایی به ۱۰ نفر از هر مرکز موجود باشد و با درخواست مراجعه به مراكز مذكور، پرسشنامه را تكميل نمودند. پرسشنامه با استفاده از مقالات علمي منتشر شده در ارتباط با تحقيقات انجام گرفته در مورد پيامدهاي رواني و اختلالات رواني جنسي ناشي از سترون­سازي پس از ترجمه ابزار اصلي و بررسي اعتبار محتواي سؤالات توسط ۱۱ تن از اعضای هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی تبریز تهيه و تدوين گرديد. پایایی سؤالات به روش آزمون مجدد صورت گرفت. بدین ترتیب که پرسشنامه توسط ۳۰ نفر تکمیل گردید. این افراد ۱۰ روز بعد، مجدداً به همان سؤالات پاسخ دادند که ضریب همبستگی پیرسون برای سؤالات پشیمانی بعد از عمل ۸۵/۰= r و برای سؤالات مربوط به اختلالات جنسی ۹/۰= r محاسبه گردید. پرسشنامه داراي سه قسمت بود. قسمت اول، سؤالاتي جهت توصيف مشخصات افراد مورد پژوهش، قسمت دوم سؤالات مرتبط با پشيماني بعد از عمل(۴ سؤال) و قسمت سوم، مربوط به تغييرات جنسي بوجود آمده بدنبال سترون­سازي در مقايسه با قبل از آن(۵سؤال) بود. لازم بذكر است  كه یکی از شرایط شرکت در پژوهش، نداشتن سابقه بیماریهای روانی جنسی و جسمی تداخل کننده در نتیجه پژوهش بود. سؤالات در مورد افراد بيسواد و كم سواد، از طريق مصاحبه تكميل گرديد و افرادي كه سطح تحصيلات آنها، مقطع راهنمايي و بالاتر بود خود با خواندن پرسشنامه به آن پاسخ دادند. پس از جمع­آوري اطلاعات و وارد كردن داده­ها در نرم افزار SPSS نسخه ۵/۱۱، از آزمونهاي آمار توصيفي جهت توصيف مشخصات افراد مورد پژوهش و فراواني اختلالات رواني جنسي آنان استفاده گرديد.

 

يافته­ها

در اين مطالعه، اكثريت افراد مورد پژوهش (۷/۹۲%)، ۳۰ سال يا بيشتر داشتند و ميانگين سني آنها ۳۱/۳۷ بود.  اين در حاليست كه ۷/۵۶% آنان به هنگام عقيمي، ۳۰ سال يا بيشتر داشتند و ميانگين سني در زمان سترون­سازي، ۴۷/۳۱ سال بود. بيشتر آنان (۷۶%)، داراي ۳ – ۵ فرزند بودند. اكثريت زنان سترون شده (۷/۳۰%) سواد راهنمايي و كمترين آنها (۳/۵%) تحصيلات دانشگاهي داشتند.  ۹۰% افراد مورد پژوهش، خانه­دار و ۱۰%  از آنها كار بيرون از منزل داشتند. در رابطه با ميزان درآمد، اكثريت افراد مورد پژوهش (۳/۶۷%)، سطح آنرا براي گذران زندگي كافي گزارش نمودند، اين در حاليست كه ۲۷ نفر (۱۸%) از زنان سترون شده، محدود بودن درآمد خانوار را بعنوان تنها دليل سترون­سازي خود بيان نمودند.  در مطالعه حاضر، هیچکدام از افراد مورد پژوهش، سابقه بیماریهای روانی جنسی و جسمی تداخل کننده در نتیجه پژوهش را نداشتند.

در اين پژوهش، بيشتر افراد مورد پژوهش (۷/۷۴%)، در تصميم ­گيري نهايي جهت سترون­سازي با همسر خود تفاهم كامل داشتند اين در حاليست كه ۳۲ نفر (۳/۲۱%) به تنهايي و بصورت خودرأي، چنين تصميمي را اتخاذ نموده بودند. نيز عمده­ترين عامل سترون­سازي ذكر شده در ۶۰% زنان، كفايت تعداد فرزندان بوده است. يافته­ها نشان داد كه بيشترين تعداد زنان سترون شده (۷/۴۶%) از هيچ منبعي جهت كسب اطلاعات براي سترون­سازي استفاده نكرده بودند و بقيه مهمترين منبع اطلاعاتي خود را به ترتيب : از طريق مشاوره با مراقبين بهداشتي ۴۴ نفر (۳/۲۹%)، مصاحبه و مباحثه با دوستان و خويشان ۲۲ نفر (۶/۱۴%)، مطالعه مطالب مرتبط ۱۰ نفر (۷/۶%) و از طريق صدا و سيما ۴ نفر (۷/۲%) ذكر نمودند.

در پژوهش حاضر، ۵۶ نفر از زنان سترون شده (۳/۳۷%)، وجود سابقه مثبت از سقط يا كورتاژ، قبل از انجام سترون­سازي را ذكر نمودند. همچنين ۱ نفر از افراد مورد پژوهش، پس از سترون­سازي، كورتاژ و ۲ نفر  هيستركتومي شده بودند كه هر سه مورد، علت را وجود خونريزيهاي نامنظم رحمي گزارش نمودند.

يافته­ها نشان داد كه فراواني پشيماني بعد از عمل زنان سترون شده ۶% و درخواست برگشت باروري آنان ۷/۲% بود. در اين پژوهش، هيچكدام از افراد مورد مطالعه اقدام به باز كردن لوله­هاي رحمي ننموده بودند.

در پژوهش حاضر، بين نزاع با همسر به هنگام تصميم­گيري جهت سترون­سازي و پشيماني بعد از عمل، ارتباط آماري معني­داري مشاهده گرديد (۰۰۱/۰ > P)، بطوري كه ۹/۸۸% از زناني كه با همسر خود به هنگام تصميم­گيري جهت عقيمي، اختلاف نظر و كشمكش داشتند، پشيماني بعد از عمل را ذكر نمودند(جدول ۱).

نتايج مرتبط با اختلالات جنسي بعد از عمل نشان داد كه  در بيش از ۷۵% افراد مورد پژوهش، تغييرات جنسي پايدار بدنبال سترون­سازي گزارش نگرديد اما در افرادي كه تغييرات پايدار جنسي را ذكر نمودند، ميزان افزايش در جنبه­هاي مختلف جنسي از ۷/۲ تا ۸% و ميزان كاهش از ۸ تا ۲۰% بوده است (جدول ۲).

جدول شماره ۱ : ارتباط بین نزاع با همسر و پشیمانی بعد از عمل زنان سترون شده

جمع خیر بلی            پشيماني           نزاع باهمسر درصد تعداد درصد تعداد درصد تعداد ۱۰۰ ۹ ۱/۱۱ ۱ ۹/۸۸ ۸ بلی ۱۰۰ ۱۴۱ ۳/۹۹ ۱۴۰ ۷/۰ ۱ خیر ۱۰۰ ۱۵۰ ۹۴ ۱۴۱ ۶ ۹ جمع

نتيجه آزمون  ۰۰۱/۰ >P

جدول شماره ۲ : توزيع فراواني تغييرات جنسي بدنبال سترون­سازي در مقايسه با قبل از عمل

تغييرات جنسي بدنبال سترون­سازي               فرقي نكرده(%)n               بيشتر شده(%)n          كمتر شده(%)n تعداد مقاربت در هفته                      (۷/۷۸) ۱۱۸                    (۴) ۶                    (۳/۱۷) ۲۶ميل جنسي                                   (۳/۷۵) ۱۱۳                    (۷/۴) ۷                 (۲۰) ۳۰

لذت جنسي                                   (۷/۷۸) ۱۱۸                    (۶) ۹                    (۳/۱۵) ۲۳

توانايي رسيدن به ارگاسم                   (۳/۸۳) ۱۲۵                    (۷/۲) ۴                 (۱۴) ۲۱

جذابيت جنسي نزد همسر                     (۸۴) ۱۲۶                          (۸) ۱۲                  (۸) ۱۲

 

بحث

يكي از فاكتورهاي رواني مرتبط با سترون­سازي افراد، پشيماني بعد از عمل مي­باشد كه ميزان آن در پژوهش حاضر ۶% بدست آمد. اين ميزان با يافته­هاي ساير بررسيهاي انجام شده، همسو بوده و به ارقام گزارش شده در آنها بسيار نزديك مي­باشد بعنوان نمونه طي مطالعه­اي در سال ۲۰۰۲، احتمال تجمعي بيان پشيماني زنان در عرض ۵ سال بعد از عمل ۷% گزارش گرديد. در اين مطالعه، زناني كه قبل از سترون شدن، كشمكش اساسي با همسرشان داشتند، پشيماني ناشي از تصميمشان ۳ برابر و درخواست برگشت باروري آنان ۵ برابر بيشتر از زناني بود كه چنين كشمكشي نداشتند(۱۴). در مطالعه ديگري در سال۱۹۹۹، احتمال تجمعي بيان پشيماني زنان بالاي ۳۰ سال طي ۱۴ سال بعد از عمل، ۹/۵% گزارش شد(۹). در تحقيق ديگر، احتمال تجمعي پشيماني ۷ سال بعد از عمل، ۸% گزارش شد(۱۵). تفضلي (۱۳۷۹)، ميزان پشيماني بعد از عمل زنان سترون شده در فاصله سالهاي ۷۶ – ۱۳۷۰ را ۵/۸% گزارش نمود(۱).

در بين مطالعات انجام گرفته، كمترين ميزان پشيماني بعد از عمل گزارش شده (۳%) بوده(۱۶) و بيشترين ميزان (۹/۲۱%) گزارش گرديد، شايد به اين دليل كه ۸/۷۶% افراد مورد پژوهش، سن زير ۳۰ سال داشتند(۶).

در پژوهش حاضر، ۲/۲۲% زناني كه اظهار پشيماني بعد از عمل داشتند، علت را فقدان يا كاهش شديد ميل جنسي بدنبال سترون­سازي بيان نمودند حال آنكه در مطالعه­اي، اين ميزان در بين زنان ۳۰ سال يا كمتر به هنگام عقيمي ۲/۱% و در زنان بالاي ۳۰ سال به هنگام عقيمي ۷/۲% گزارش شد(۹). در پژوهش حاضر، بيش از سه چهارم افراد تغييرات جنسي پايداري را بدنبال سترون­سازي گزارش ننمودند. در موارد ايجاد تغييرات جنسي پايدار بدنبال عقيمي، ميزان وقوع تغييرات منفي (كاهش) در فاكتورهاي جنسي مورد بررسي ۵ -۲ برابر بيشتر از تغييرات مثبت بود(۹۵% = Confidence Interval).

نتيجه مطالعه­اي در سال ۲۰۰۲ نيز در بيش از ۸۰% موارد، عدم تغيير در ميل و لذت جنسي بدنبال سترون­سازي را نشان داد اما در موارد ايجاد تغييرات جنسي پايدار بعد از عمل، اثرات مثبت ۱۰ الي ۱۵ برابر بيشتر از تاثيرات منفي گزارش شد(۹۵% = Confidence Interval).       در اين مطالعه، تمام زنان بغير از آنان كه از عقيمي خود پشيمان بودند، افزايش معني­داري در تمايل و لذت جنسي نسبت به كاهش آن ذكر نمودند(۱۷). در مطالعه ديگري در سال ۱۹۹۸، ميزان كاهش در ۵ فاكتور جنسي مورد بررسي بدنبال سترون­سازي از ۹ تا ۵/۲۱% و ميزان افزايش از ۲/۱۳ تا ۸/۳۱% بود و در كل زنان، زندگي جنسي لذت بخش­تري را در بيشتر جنبه­ها­ بدنبال عمل تجربه نموده بودند(۶).

به نظر پژوهشگر، عدم مغايرت يافته­هاي پژوهش حاضر با نتايج ناشي از تغييرات جنسي گزارش شده در مطالعات قبلي مي­تواند ناشي از تفاوتهاي فرهنگي و شخصيتي افراد مورد پژوهش، ميزان پيوند و سيستم حمايت خانوادگي، قدرت سازگاري افراد در مواجهه با تغييرات، ناهمگوني نمونه­هاي مورد پژوهش، محيط متفاوت خانوادگي و اجتماعي، تفاوت در ميزان آگاهي افراد از سترون­سازي و نوع نگرش به آن در جوامع مختلف، نيز نيازهاي آموزشي و مشاوره­اي زنان در ابعاد مختلف باشد. چرا كه تنها ۳/۲۹% از زنان سترون شده در پژوهش حاضر، انجام مشاوره با كادر بهداشت و درمان، قبل از اقدام به عمل را ذكر نمودند. اين در حالي است كه مشاوره قبل از سترون­سازي اجباري بوده و براي آگاهي زن نسبت به دائمي بودن روش، شناسايي عوامل مرتبط با پشيماني بعد از عمل و نيز دانستن احتمال شكست تجمعي اين روش پيشگيري از بارداري (حدوداً ۸۵/۱% در طول دوره ۱۰ ساله) انجام مي­گيرد (۱۸).

نتيجه­گيري نهايي

در نهايت از مجموع يافته­هاي پژوهش حاضر چنين استنتاج مي­شود كه سترون­سازي را نمي­توان به عنوان عاملي مستقل در جهت بروز و گسترش اختلالات رواني در افراد محسوب نمود، بلكه وجود عوامل مداخله­گر از قبيل وجود اختلاف نظر با همسر بر سر عقيم­سازي، زمينه را جهت بروز پاره­اي از مشكلات بعدي هموارتر مي­نمايد كه با ارائه دوره­هاي آموزشي مشاوره­اي قبل از عمل و نيز راه­اندازي سيستم پيگيري بعد از عقيمي، مي­توان تا حدود زيادي از ايجاد و گسترش اختلالات رواني جنسي بدنبال سترون­سازي پيشگيري نمود.

تشكر و سپاسگزاري

از جناب آقاي دكتر كامران صداقت و سركار خانم زرين­تاج دانش خياباني كه در مراحل انجام اين پژوهش ما را ياري فرمودند، صميمانه تقدير و تشكر مي­نماييم.

 

 

منابع

تفضلي مهين، بررسي مقايسه­اي عوارض بستن لوله­هاي رحمي با روش طبيعي پيشگيري، اسرار- مجله دانشكده علوم پزشكي و خدمات بهداشتي­درماني سبزوار، شماره۲، ۱۳۷۹: ۶۰-۵۳ اسپيروف – دارني، راهنماي باليني پيشگيري از بارداري، مترجمان: ميردامادي سيد ريحان، تهراني نجمه، تهران، شهرآب : آينده­سازان، ۱۳۸۱: ۹-۳، ۲۴۳- ۲۲۵٫ Lee CK, Kwak YS, Yamamot J, Kim RS, Lee YH. Psychiatric epidemiology in Korea. The Journal of Nervous and Mental Disease 1990; 178: 242-52. وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي، معاونت سلامت با همكاري مركز آمار ايران، صندوق كودكان سازمان ملل متحد (يونيسف) و صندوق جمعيت سازمان ملل متحد، سيماي جمعيت و سلامت در جمهوري اسلامي ايران مهرماه ۱۳۷۹، تهران، ۱۳۸۱: ۶۵٫ Chi IC, Jones DB; Incidence, risk factors and prevention of poststerilization regret in women; Obstet Gynecol Surv 1994; 49(10): 722-32. Rosenfeld BL, Taskin O, Kafkashli: A, Rosenfeld ML, Chuong CJ; Sequelae of postpartum sterilization; Arch Gynecol Obstet; 1998; 261: 183-87. Vessey MP, Higgins G, Lawless M, Yeates D. Tubal Sterilization: Finding in a large prospective study. Br J Obstet Gynecol, 2000, 90: 203. Schmidt JE, Hillis SD, Marchbanks PA, Jeng G, Peterson HB; Requesting information about and obtaining reversal after tubal sterilization; Fertility & Sterility 2000; 74(5): 892-98. Hillis SD, Marchbanks PA, Tylor LR, Peterson HB; Poststerilization regret; Obstet Gynecol 1999; 93(6): 889- 95. ويليامز جان ويت ريچ، كانينگهام گاري، مامايي ويليامز ۲۰۰۱، ترجمه بزاز بنايي نسرين، قطبي نادر، چاپ اول، تهران، موسسه فرهنگي انتشاراتي تيمور زاده، نشر طبيب، ۱۳۸۱: ۸۸۰-۸۸۳٫ كاپلان هارولد، سادوك بنيامين، خلاصه روانپزشكي علوم رفتاري- روانپزشكي باليني، ترجمه پورافكاري نصرت الله، تهران، شهراب، ۱۳۷۹: ۵۵، ۸۹، ۲۴۹٫ ستار زاده نيلوفر، بررسي ميزان افسردگي در زنان و مردان نابارور مراجعه كننده به درمانگاه نازايي مركز آموزشي و درماني الزهراي شهر تبريز ۱۳۷۹، مجموعه مقالات همايش سراسري تازه­هاي پرستاري در اختلالات خلقي از پيشگيري تا نوتواني، دانشكده پرستاري و مامايي تبريز، ۱۳۷۹: ۲۱۱- ۲۱۰٫ ۱۳٫ برك جاناتان، بيماريهاي زنان نواك ۲۰۰۲، مترجمان: فرهنگ بيگوند شهروز، فريديان عراق دلارا، ملك علايي محسن، چاپ اول، تهران: نسل فردا، ۱۳۸۲: ۹۹-۱۹۴٫ Jamieson DJ, Kaufman SC, Costello C, Hillis SD, Marchbanks PA, Peterson HB; A comparison of women’s regret after vasectomy versus tubal sterilization; obestet Gynecol 2002; 99(6): 1073-9. Hollander D; Women who are sterilized at age 30 or younger have increased odds of regret; Family Planning perspectives 1999; 31(6). ۱۶٫ آرام شهناز و همكاران ، بررسي فراواني و شدت عوارض بستن لوله­هاي رحمي، مجله دانشكده پزشكي اصفهان، سال بيستم، شماره۶۷، ۱۳۸۱: ۴۹-۴۶٫ Costello C, Hillis SD, Marchbankes PA, jamieson DJ, Peterson HB; the effect of interval tubal sterilization on sexual interest and Pleasure; Obstet Gnecol 2002; 100: 511-7. Baill C, Cullins VE, Pati S; Counseling Issues in tubal terilization; Am Family Physician 2003; 67(6): 1287-94.

[۱] – U.S. Collaborative Review Of Sterilization

تبلیغات

بزودی

جستجو های اخبار روز

جدیدترین اخبار

داغ ترین اخبار