تبلیغات

نامه پیامبر خدا به اهل نجران

Article Image

نامه پیامبر خدا به اهل نجران

بیهقى از یونس بن بُکَیْر از سلمه بن عَبد یَسُوع از پدرش از جدش روایت نموده – یونس مى‏گوید: وى نصرانى بود و اسلام آورد – که: پیامبر خدا ص قبل از این که (سوره نمل) طس سلیمان طس سلیمان (سوره نمل) نازل شود براى اهل نجران چنین نوشت:

(بِاِسْمِ اِله اِبْراهِیْمَ وَ اِسْحَاقَ وَ یَعْقُوْبَ. مِنْ مُحَمَّدِ النَّبِىّ رَسُوْلِ‏اللَّهِ اِلى اُسْقُفِ نَجْران وَ اَهْل نَجْران: سَلِّم اَنْتُمْ، فَاِنِّى اَحْمَدُ اِلَیْکُمْ اِله اِبْراهِیْمَ وَاِسْحَاقَ وَ یَعْقُوبَ. اَمَّا بَعْدُ: فَاِنِّىْ اَدْعُوْکُمْ اِلى عِبَادَهاللَّهِ مِنْ عِبَادَهالْعِبَادِ، وَاَدْعُوْکُمْ اِلى وَلَاَیهاللَّهِ مِنْ وَلَاَیه الْعِبَاد، فَاِنْ اَبِیْتُمْ فَالْجَزِیَه، فَاِنْ اَبِیْتُمْ فَقَدْ آذَنْتُکُمْ بِحَرْبِ. وَالسَّلام)

«به نام خداى ابراهیم و اسحاق و یعقوب. از محمّد نبى و رسول خدا به اسقف نجران و اهل نجران: براى شما سلامتى و امان باد، من براى شما خداى ابراهیم، اسحاق و یعقوب را حمد و ستایش مى‏کنم، امّا بعد: من شما را از عبادت بندگان به عبادت آللَّه دعوت مى‏نمایم، و شما را از قیمومیت بندگان به قیمومیت خداوند فرا مى‏خوانم، اگر ابا ورزیدید، جزیه بپردازید و اگر از آن هم ابا ورزیدید، با شما اعلام جنگ است. والسلام».

چون نامه به اسقف رسید و آن را مطالعه نمود، از آن به وحشت افتاد و بسیار ترسید، و دنبال مردى از نجران که به او شُرَحْبِیل بن وداعه گفته میشد فرستاد، و او را خواست – شرحبیل ازاهل همدان بود، و چون معضله‏اى پیش مى‏آمد قبل از وى هیچ کسى، نه «أَیْهَم»، نه «سید» و نه هم «عاقِب»[۱] طلب نمى‏شد، بلکه جهت مشورت قبل از همه او خواسته مى‏شد – اسقف نامه فرستاده خدا ص را به شُرَحْبِیل داد و وى آن را خواند. اسقف سپس پرسید: اى ابومریم نظرت درین باره چیست؟ شُرَحْبِیل در پاسخ گفت: خودت مى‏دانى که خداوند براى ابراهیم در ذریه اسماعیل وعده نبوّت داده است، پس چه مانعى وجود دارد که این مرد همان نبى موعود باشد، و در امر نبوت، من راى و نظرى ندارم، و اگر کارى از کارهاى دنیا مى‏بود، حتماً به تو مشورت مى‏دادم، و نظرم را در ضمن تلاش و کوششم ابراز مى‏داشتم. آن گاه اسقف گفت: کنار برو و بنشین، شُرَحْبِیل کنار رفت و در گوشه‏اى نشست. اسقف دنبال مرد دیگرى از نجران که به او عبداللَّه بن شُرَحْبِیل گفته مى‏شد فرستاد، وى از جمله ذى اصبح از قبیله حِمْیَر بود، نامه را برایش خواند، ونظرش را درین باره جویا شد او نیز چون شُرَحْبِیل پاسخ داد. اسقف گفت: کنار برو بنشین. عبداللَّه کنار رفته و در کنجى نشست. اسقف دنبال مردى از نجران که به وى جبار بن فیض گفته مى‏شد، و از بنى حارث بن کعب و یکى از بنى الحِمَاس بود فرستاد، نامه را برایش خواند و نظرش را درین مورد جویا شد، وى نیز همان گفته‏هاى شرحبیل و عبداللَّه را تکرار نمود، اسقف به وى دستور داد، وى نیز کنار رفت و در گوشه نشست.

چون همه آنها یک نظر را ابراز داشتند، اسقف امر نمود و ناقوس‏ها به صدا درآمد، آتش‏ها روشن و جامه‏هاى مویى در صومعه‏ها بلند کرده شد، چون رعب و هراسى در روز براى شان مى‏رسید همین عمل را انجام مى‏دادند، و اگر ترس شان در شب مى‏بود ناقوس‏ها را به صدا در آورده، و آتش‏ها را در صوامع برافروخته و شعله ور مى‏کردند.

چون ناقوس‏ها به صدا درآمد و جامه‏هاى مویى بلند گردید، همه اهل دره از بالا تا پایین آن، که طول آن به مقدار یک روز حرکت یک سوار کار سریع بود، و هفتاد و سه قریه در آن وجودداشت، و یک صدو بیست هزار جنگجوى آماده به پیکار را در خود جاى داده بود، جمع شدند. اسقف نامه پیامبر خدا ص را براى آنها قرائت کرد، و نظرشان را درباره آن جویا شد. اهل رأى آنها نظر دادند که باید شُرَحْبِیل بن وَدَاعه همدانى، عبداللَّه بن شُرَحْبِیل اَصْبَحِى و جبار بن فیض حارثى را بفرستند و آنها خبر پیامبر خدا ص را براى شان بیاورند. وفد به راه افتاد تا این که به مدینه رسید، و چون به مدینه رسیدند، لباس‏هاى سفر را از تن درآورده و نوع لباس‏هاى مجلل یمنى خود را با انگشترهاى طلایى به تن نمودند. بعد حرکت نمودند تا این که نزد پیامبر خدا ص آمدند، به پیامبر ص سلام دادند ولى وى پاسخ سلام شان را نداد، و در طول روز انتظار صحبت پیامبر را کشیدند، امّا به خاطر، همان لباس‏هاى مجلل و انگشترهاى طلایى شان پیامبر ص با آنان حرف نزد. ایشان حرکت کرده درصدد یافتن عثمان بن عفان و عبدالرحمن بن عوف که آنها را مى‏شناختند، خارج شدند و آنها را در مجلسى که عده‏اى از مهاجرین و انصار حضور داشتند، دریافته گفتند: اى عثمان و عبدالرحمن، پیامبر تان براى ما نامه‏اى نوشت، و ما در پاسخ به نامه وى اینجا آمدیم، نزدش رفته و به وى سلام دادیم، امّا جواب سلام ما را نداد، و روز دراز انتظار صحبت وى را کشیدیم، ولى با این همه از صحبت با ما اجتناب ورزید، شما در این مورد چه نظرى دارید؟ آیا این را مناسب مى‏دانید که ما باز گردیم؟ حضرت عثمان و عبدالرحمن از حضرت على – که درمیان قوم حضور داشت – پرسیدند: اى ابوالحسن درباره این قوم چه مى‏گویى؟ حضرت علىt به عثمان و عبدالرحمن (رضى‏اللَّه عنهما) فرمود: به نظر من اینها این لباس‏هاى‏خود را با انگشترهاى شان کنار گذارند و لباس‏هاى سفر خود را پوشیده دوباره نزد وى بروند. آنان این کار را نمودند، و به پیامبر ص سلام دادند، او سلام شان را پاسخ داد، سپس گفت: «سوگند به ذاتى که مرا به حق مبعوث نموده وقتى اینها در مرتبه اوّل نزدم آمدند، ابلیس همراه شان بود». بعد پیامبر ص از ایشان سئوالاتى نمود، ایشان نیز از پیامبر ص سئوال هایى کردند، مناقشه اینها تا حدّى طول کشید که آنها از پیامبر ص پرسیدند: درباره عیسى چه مى‏گویى؟ چون ما نصارى هستیم و به طرف قوم خود بر مى‏گردیم – اگر پیامبر باشى – خوشحال خواهیم شد تا ازتو بشنویم که درباره وى چه مى‏گویى. پیامبر خدا ص فرمود: «امروز من درباره وى چیزى با خود ندارم، شما اینجا اقامت کنید تا شما را از آنچه پروردگارم برایم درباره عیسى مى‏گوید، آگاه کنم». فرداى آن روز خداوند (جل جلاله) این آیه را نازل کرد:

(ان مثل عیسى عنداللَّه کمثل آدم – تا به این قول خداوند – الکاذبین). (آل‏عمران:۶۱-۵۹)

ترجمه: «مثال عیسى نزد خدا مانند مثال آدم است – تا به این قول خداوند – دروغ گویان».

ولى آنها از اقرار به این قول ابا ورزیدند.

و فرداى آنروز، پس از خبر دادن این آیه به آنها، پیامبر خدا ص به شمول حسن و حسین که در چادر پیامبر ص قرار داشتند و فاطمه به دنبال وى روان بود، براى مباهله[۲] بیرون رفتند و پیامبر ص در آن روز چندین زن داشت. درین فرصت شرحبیل به دو تن از همراهان خود گفت: خود مى‏دانید که اگر بالا و پایین دره جمع شوند جز بر رأى من کارى را انجام نمى‏دهند، به خدا سوگند، من کار دشوارى را ملاحظه مى‏کنم، به خدا قسم اگر این مرد پیامبر باشد، اوّلین خارچشم وى از میان عربها ما بوده‏ایم، و از جمله اوّلین کسانى مى‏باشیم که دعوتش را رد کرده‏ایم، و این عمل کارى است که اثرش از سینه وى و یارانش درباره ما، تا این که مصیبتى به ما نرسانند بیرون نخواهد رفت. و ما در مقایسه با عربهاى دیگر، نزدیک‏ترین همسایگان اوییم. و اگر این مرد نبى مرسل باشد، و ما با وى مباهله کنیم، بدون تردید در روى زمین از ما موى و ناخنى باقى نخواهد ماند و همه هلاک خواهد شد. آن دو تن همراهان شرحبیل گفتند: اى ابومریم پس چه باید کرد؟ شرحبیل گفت: نظر من این است که وى را حکم[۳] گردانیم، چون او را مردى مى‏بینم که ابداً به ستم و بیدادگرى حکم نمى‏کند. آن دو تن گفتند: تو مى‏دانى و او. راوى میگوید: شرحبیل با پیامبر خدا ص ملاقات نمود و به وى گفت: من چیزى بهتر از مباهله تو را انتخاب نموده‏ام. پیامبر ص پرسید: «آن چیست؟» شرحبیل پاسخ داد: فیصله و حکمیت درباره ما از امروز تا شب و از شب تا صبح. هر داورى اى را که درین مدت درباره ما بنمایى، آن را قبول داریم. پیامبر خدا ص در جواب به این پیشنهاد وى فرمود: «شاید پشت سر تو کسى باشد که تو را ملامت نماید». شرحبیل گفت: ازین دو همراهم بپرس، پیامبر از آن دو پرسید آنها گفتند: دره ما چیزى را بدون رأى شرحبیل رد و یا قبول نمى‏کند. به این صورت پیامبر خدا ص بدون این که با آنها مباهله نماید برگشت، تا این که فردا شد و آنها نزد پیامبر ص آمدند. و پیامبر ص این نامه را براى‏شان نوشت:

(بِسْمِ‏اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِیْمِ. هَذَا مَا کَتَبَ الَّنبِىُّ مُحَمَّد رَسُوْلَ‏اللَّه لِنَجْرَان: – اِنْ کَانَ عَلَیْهمْ حِکْمَه – فِىْ کُلّ ثَمَرَه وَ کُلّ صَفْرَاء وَ بَیْضَاء وَ سَوْدَاء وَ رَقِیْق فَاضِلٌ عَلَیْهِم، وَ تَرْک ذلِکَ کُلُّهُ لَهُمْ عَلى اَلْفَىْ حُلَّه: فِىْ کُلِّ رَجَبٍ اَلْفَ حُلَّه، وَ فِىْ کُلِّ صَفَرٍ اَلْفَ حُلَّه).

ترجمه: «به نام خداى بخشاینده مهربان. این چیزى است که محمّد نبى و رسول خدا براى اهل نجران نوشته – البته در صورتى که حکم وى برایشان نافذ گردد – همه میوه، و هر زرد، (طلا) و سفید (نقره) و سیاه (خرما) غلام و کنیز را که براى ایشان اضافه است، در بدل پرداخت دوهزار لباس، به آنها واگذار نموده است: در هر (ماه) رجب یک هزار لباس بدهند، و در هر (ماه) صفر یک هزار دیگر.

و همه شرطها را متذکر شده. این چنین در تفسیر ابن کثیر (۳۶۹/۱) آمده است. و در البدایه (۵۵/۵) بعد ازین قولش – و همه شرطها را متذکر شده، افزوده است: تا این که ابوسُفیان بن حَرْب، غَیْلان بن عَمْرو، مالک بن عوف از بنى نَصر، اَقْرَع بن حابِس حنظلى و مغیره در آن به عنوان شاهدان ثبت شدند، و نامه نوشته شد. وقتى که آنها نامه خود را گرفتند، به طرف نجران برگشتند و با اسقف یک برادر مادرى‏اش بود، که از لحاظ نسبت فرزند عمویش مى‏شد به او بشر بن معاویه مى‏گفتند و کنیه وى ابوعلقمه بود. وفد، نامه پیامبر خدا ص را براى اسقف سپرد، در جریان رفتن اسقف آن نامه را مى‏خواند و ابوعلقمه در کنار وى قرار داشت، و هر دوى ایشان در حرکت بودند، که ناگهان شتر بشر پایش به چیزى خورد و به روى رفت تا بیفتد، بشر صریحاً با گرفتن نام پیامبر ص او را دعا نمود تا هلاک گردد. اسقف درین موقع، به او گفت: به خدا سوگند، نبى مرسل را به نابودى و هلاکت دعا نمودى. بشر به وى گفت: بدون شک و تردید، به خدا سوگند، از شتر خود تا وقتى پایین نمى‏آیم و پالان آن را دور نمى‏کنم که نزد پیامبر خدا ص خود را نرسانیده باشم. به این صورت وى روى شتر خود را به طرف مدینه گردانید، اسقف نیز شتر خود را به طرف وى گردانیده گفت: این را از من خوب بشنو، آن را بدین خاطر گفتم تا آن سخن ازمن به عرب برسد و آنها گمان نکنند که ما چیزى از حق وى را کم نموده‏ایم، و یا این که گفته او را پذیرفته‏ایم، و چنان به او سر نهاده‏ایم که عربها آن چنان گردن ننهاده‏اند، در حالى که ما از آنها قویتر و زیادتر هستیم.

بشر به اسقف گفت: نه به خدا سوگند آنچه را از سرت بیرون شد ابداً قبول نمى‏کنم، – ودر حالى که پشت خود را به طرف اسقف گردانیده بود – شتر خود را کوبید، و چنین رجز مى‏خواند:

اِلَیْکَ تَغْدُو قَلَقاً وضیُنُها

مُعْتَرِضاً فِىْ بَطْنِهَا جَنِیْنُهَا

مُخَالِفاً دِیْنَ النَّصَارى دِیْنُها

ترجمه: «(شتر) درحالى به طرف تو مى‏رود که تسمه‏اش تکان مى‏خورد، و پرواى جنین یا بچه‏اش را که در شکمش هست ندارد، و دینش نیز درین حالت مخالف دین نصارى است».

تا این که نزد پیامبر خدا ص آمد و اسلام آورد، و همیشه با پیامبر ص بود، تا این که بعد از آن به قتل رسید. راوى گوید: وفد داخل نجران شد، و نزد راهب ابن ابى شِمْر زُبَیْدِى در حالى آمد، که وى در بالاى صومعه خود قرار داشت، و به او خبر داد که نبیى در تهامه مبعوث گردیده است – و براى وى قصه وفد نجران را با پیامبر ص بازگو نمود، و این را برایش متذکر شد که پیامبر ص از آنها خواست تا مباهله نمایند ولى آنها از انجام این عمل ابا ورزیدند و بشر بن معاویه از میان آنها به طرف وى رفته و اسلام آورد – راهب گفت: مرا پایین بیاورید، وگرنه خودم را ازین صومعه پایین مى‏اندازم. راوى مى‏گوید: آن گاه او را پایین آوردند، و او هدیه‏اى را با خود گرفته نزد پیامبر خدا ص رفت، که از آن هدایاى وى یکى این جامه است که آن را خلفا مى‏پوشند، و یک کاسه بزرگ و یک عصا. وى براى مدتى نزد پیامبر خدا ص اقامت داشت و وحى را مى‏شنید، و بعد از آن بدون این که اسلام بیاورد، دوباره به طرف قوم خود برگشت، و وعده سپرد که به زودى برخواهد گشت امّا این کار براى وى بار دیگر میسر نگردید تا این که پیامبر خدا ص درگذشت. امّا اسقف ابوحارث بعد از آن و درحالى که او را «سید» و «عاقب» و بقیه بزرگان قومش همراهى مى‏نمودند نزد پیامبر خدا ص آمد و مدتى را نزد وى اقامت داشتند و آنچه را که براى وى از طرف خداوند (جل جلاله) نازل مى‏شد مى‏شنیدند، و پیامبر ص بعد از آن این نامه را براى اسقف و بقیه اسقف‏هاى نجران نوشت.

————————————————–

منبع : حیات صحابه جلد ۱

مؤلّف :علّامه شیخ محمّد یوسف کاندهلوى

مترجم: مجیب الرّحمن (رحیمى)

[۱] در نزد مسیحیان نجران در آن زمان «عاقب» به معناى امیر و صاحب رأى بود و مقامش چنان بود که بدون مشورت و رأى او کارى انجام نمى‏دادند. «سید» به معناى کشیش و بزرگ مجالس ایشان بود، که اسمش «ایهم» بود «اسقف» نیز سمت پیشواى روحانى جامعه آنها را به عهده داشت. براى تفصیل بیشتر به سیرت ابن هشام، جلد اوّل (ص۳۸۰) ترجمه سیدهاشم رسولى مراجعه شود. م. [۲] مباهله: چنانکه از محتواى قصه وفد نصاراى نجران آشکار گردید ،هنگامى که آنها در ضمن ارائه دلایل قانع کننده در ارتباط با حضرت عیسى (علیه السلام) از طرف رسول خدا ص قانع نشدند، خداوند (جل جلاله) چنین حکم نمود: (فمن حاجک فیه من بعد ما جاءک من العلم فقل تعالوا ندع أبناء نا و أبناءکم و نساءنا و نساءکم و انفسنا و انفسکم ثم نبتهل فنجعل لعنت‏اللَّه على الکاذبین). (ال عمران: ۶۰) ترجمه: «پس هر که مخاصمه کند با تو در آن قصه (قصه حضرت عیسى) بعد از آن که رسید تو را از دانش، پس بگو بیایید که بخواهیم فرزندان خود را و فرزندان شما را و زنان خود و زنان شما را و ذات‏هاى خود و ذات‏هاى شما را پس همه به زارى دعا کنیم پس بگردانیم لعنت خدا را بر دروغگویان». و به این شکل یک صورت مکمل براى مباهله از طرف خداوند تجویز گردید، که هر دو جماعت به جان و خانواده خویش حاضر شوند و از صمیم قلب دعا نمایند که هر که در میان ما دروغ مى‏گوید لعنت وعذاب خدا (جل جلاله) بر وى بادا و اوّل کسى به این کار اقدام نماید که در حقانیت و صداقت خود بیشتر یقین دارد.

در قرآن کریم تصریح نشده است که بعد از پیامبر ص مباهله نمایند، و یا چنانکه اثر آن درباره پیامبر ص ظاهر شده همیشه چنان خواهد بود، ولى از طریق عمل سلف و از تصریحات فقه حنفى معلوم مى‏شود که مشروعیت مباهله اکنون نیز باقى است،آن هم در اشیایى که ثبوت آن قطعى باشد، امّا حضور زنان و اطفال و ورود عذاب چنان که در مباهله رسول خدا ص ظاهر مى‏شد ضرورى نیست، و خود مباهله یک نوع اتمام حجت است که به این وسیله بحث تمام مى‏شود، ولى مباهله با هر کاذبى لازم نیست مگر با کاذب معاند. براى تفصیل موضوع به تفسیر کابلى چاپ چهارم، نشر احسان (۳۲۸-۳۲۷) جلد اوّل طبع: ۱۳۷۰ ه.ش. در ذیل تفسیر آیات فوق مراجعه شود. م.

[۳] در اصل چنین آمده: «با وى صحبت کنیم» ولى درست همان است که ذکر نمودیم، چنانکه در ابن کثیر آمده است.

برچسب ها :

تبلیغات

بزودی

جستجو های اخبار روز

جدیدترین اخبار

داغ ترین اخبار