تبلیغات

توسل به اسماء و صفات پروردگار و توسل به بندگی و عبودیت او دو وسیله برای رسیدن به هدف

Article Image

توسل به اسماء و صفات پروردگار و توسل به بندگی و عبودیت او دو وسیله برای رسیدن به هدف

نویسنده: امام ابن قیم الجوزیه

به اسماء پروردگار و بندگی او توسل می‌جویم

از آن‌جایی که درخواست هدایت و راهیابی به سوی صراط مستقیم بالاترین درخواست‌هاست و دستیابی به آن بهترین نعمت به شمار می‌رود، خداوند بلندمرتبه چگونگی این درخواست را به بندگانش آموزش داده و به آنان امر کرده است که با حمد و سپاس پروردگار درخواستشان را شروع کنند و سپس بندگی و توحید خود را یادآور شوند.
پس توسل به اسماء و صفات پروردگار و توسل به بندگی و عبودیت او دو وسیله برای رسیدن به هدف است و با استفاده از این دو وسیله امید می‌رود که دعای بنده بی‌پاسخ نماند. دو حدیثی که «ابن‌حبان» در صحیح خود و امام احمد و ترمذی درباره‌ی اسم اعظم پروردگار روایت کرده‌اند، این دو وسیله را تأیید می‌کند.

حدیث اول: عبدالله‌بن بریده از پدرش روایت می‌کند و می‌گوید: «پیامبر شنید که مردی در دعایش می‌گوید: «اللّهمَّ إنّی أسألک بأنِّی أشهَدُ أنَّکَ اللهُ الذی لا إله الا أنت، الأحدُ الصَّمَدُ، الذی لَمْ یَلِدْ و لَمْ یُولَد و لَمْ یَکُنْ لَهُ کُفُواً احدٌ». «پیامبر گفت: سوگند به کسی که جانم در دست اوست خداوند را با اسم اعظمش خواند، اسمی که هرگاه با آن خوانده شود، اجابت می‌کند و هرگاه از او درخواست شود، عطا می‌کند».  ترمذی این حدیث را صحیح دانسته است. این توسل به توحید و گواهی فرد به وحدانیت خدا و اثبات صفاتی است که اسم «صمد» بر آن دلالت می‌کند. ابن‌عباس درباره‌ی «صمد» می‌گوید: «عالم و قادری که علم و قدرتش در نهایت کمال باشد». و در روایت دیگری می‌گوید: «سید و سروری که سیادت و سروری‌اش در نهایت کمال باشد». سعیدبن جُبیر می‌گوید: «کسی که در صفات و افعال و اقوالش کامل باشد». هم‌چنین توسل به نفی تشبیه و تمثیل (کسی را به خدا مثل و مانند کردن و یا خداوند را به مخلوقاتش تشبیه کردن) است و می‌گوید: ﴿لم یکن لهُ کفواً احدٌ﴾ . «هیچ‌کس همتا و همگون او نمی‌باشد». این بیانگر عقیده‌ی اهل سنت است و توسل به ایمان داشتن به این موارد و گواهی دادن به آن همان اسم اعظم است.

حدیث دوم به روایت از انس است که می‌گوید: پیامبر خدا شنید مردی در دعایش می‌گوید: «اللَّهمَّ إنی أسألکَ بِأنَّ لکَ الحَمدَ لا إله الاَّ أنتَ، المنّانُ، بَدیعُ السَّمواتِ و الأرض، ذالجلال و الإکرام، یا حیُّ یا قَیُّومُ». پیامبر گفت: این مرد خداوند را با اسم اعظمش خواند  و این توسل به اسماء و صفات خداوند است.
سوره‌ی فاتحه در بردارنده‌ی هر دو وسیله‌ی مذکور می‌باشد، یعنی توسل به حمد و سپاس و ستایش خداوند و توسل به توحید و بندگی او و سپس درخواست مهم‌ترین خواسته‌ها که همان هدایت است، قرار می‌گیرد و دعوت‌کننده‌ی به سوی هدایت (خداوند) شایسته و سزاوار اجابت است.

نظیر این را در دعای پیامبر می‌تواند یافت، آن‌گاه که در نمازهای شبانه‌اش می‌گفت: «اللَّهمَّ لکَ الحَمدُ، أنتَ نورُ السَّماواتِ و الأرضِ وَ مَنْ فِیِهنَّ و لکَ الحَمدُ أنتَ قَیُّومُ السَّماواتِ و الأرض وَ مَن فیهِنَّ و لکَ الحمد أنتَ الحقُّ و وعُدک الحَقُّ و لقاؤک حقٌّ و الجنّهُ حقٌّ و النّارُ حقٌّ و النَّبیُّونَ حقٌّ و الساعهُ حقٌّ و محمدٌ حقٌّ، اللّهمَّ لکَ أسلمتُ و بِکَ آمنتُ و علیکَ توکَّلتُ و إلیک أنبتُ و بِکَ خاصَمْتُ و إلیک حاکمتُ، فاغفرلی ما قدَّمتُ و ما أخَّرتُ و ما أسرَرْتُ وَ مَا أعلنتُ، أنتَ إلهی لا اِله الاّ أنت». «پروردگارا، حمد و سپاس همه از آن توست، تو نور آسمان‌ها و زمین هستی و آن‌ چه در بین آن‌ها است. حمد و سپاس همه از آن تو است، تو قیوم و برپادارنده‌ی آسمان‌ها و زمین هستی و آن چه که در آن‌هاست. حمد و سپاس از آن توست، تو حق هستی و وعده‌ی تو، دیدار تو، بهشت، دوزخ، پیامبران، قیامت و محمد همه حق هستند، خدایا تسلیم امر توییم و به تو ایمان آورده‌ایم و بر تو توکل کرده و توجه و بازگشتمان به سوی توست، خدایا خصومت و دشمنی (با منکرین) به خاطر توست (نه به خاطر خصومت‌های شخصی) و حکم و داد به درگاه تو آورم. پس گذشته و آینده و آشکار و پنهانم را بیامرز، تو پروردگار منی و هیچ معبود و خدایی جز تو نیست».

می‌بینیم که پیامبر خدا ابتدا به حمد، سپاس، ستایش و بندگی پروردگار توسل جسته و سپس طلب آمرزش می‌نماید».

***************************************************

منبع: ترجمه تهذیب مدارج السالکین، جلد اول/ مؤلف: امام ابن قیم الجوزیه / مترجم: محمد حسین احمدی تبار / انتشارات آراس

تبلیغات

بزودی

جدیدترین اخبار

داغ ترین اخبار