تبلیغات

یک خود انتقادی نادر

Article Image

به ندرت می شنویم که یکی از مسئولان عرب از خود انتقاد کند و از آن نادرتر این است که نقد صورت گرفته به شکلی علنی و در برابر مردم باشد ؛ ولی خالد مشعل، رئیس دفتر سیاسی جنبش حماس این کار را انجام داد. او در جلسه گفتگویی که شنبه هفته گذشته (۲۴/۹/۲۰۱۶) و به صورت مستقیم از شبکه الجزیره پخش شد، نه تنها تجربه حضور حماس در غزه را به بوته نقد گذاشت بلکه رفتارها و مواضع جنبش های اسلامی در دوره بهار انقلاب های عربی را نیز مورد انتقاد قرار داد.

خالد مشعل در خصوص مسائل زیادی صحبت کرد که به اوضاع فلسطین، رابطه میان فتح و حماس، مقاومت جنبش متبوعش در مقابل دشمن و نیز توانمندی های حماس مربوط می شد ؛ ولی بخش «خویش انتقادی» صحبت های ایشان توجه همگان را به خود جلب کرد به ویژه اینکه او (به عنوان رهبر یک جنبش اسلامگرا) مرتبط ترین فرد به موضوع سلسله برنامه ای بود که عنوان «تحولات جنبش های اسلامی» را با خود به همراه داشت. از جمله تحولاتی که خالد مشعل به آن اشاره داشت، این بود که اسلامگرایان در مرحله ظهور انقلاب های عربی دچار دو اشتباه شدند. اولین مورد مربوط به غلو در برآورد شرایط و اوضاع بود چه در آن بخش که به برآورد توان خودشان باز می گشت و چه در آن بخش که مربوط به پیش بینی رفتار و واکنش های گروه های داخلی و طرف های منطقه ای می شد که از بهار انقلاب های عربی زیان دیده بودند. این حرف خالد مشعل اشاره به این داشت که اسلامگرایان در برآورد توان خویش مبالغه کرده اند و توان گروه ها و قدرت های مخالف انقلاب را دست کم گرفته اند. وی دلیل این اشتباه را در چندین موضوع جستجو می کند که از آن جمله می توان به اعتماد بیش از حد به توان خویش، کم تجربگی، نداشتن اطلاعات دقیق در خصوص فضای پیرامونی و نیز افتادن در دام گمراه کننده ای اشاره کرد که طرف مقابل برای شان چیده بود.

اشتباه دومی که به گفته خالد مشعل، اسلامگرایان گرفتارش شدند ضعف در تعامل با شرکای ملی و میهنی (دیگر گروه های سیاسی) بود. به اعتقاد وی «تجربه عملی ثابت کرد که کسب اکثریت آرای صندوق ها مهم است ؛ ولی عامل کافی برای تصمیم گیری و مدیریت انفرادی موسسات دولتی نیست.»

رئیس دفتر سیاسی جنبش حماس در گفته های خود درباره اشتباهات جنبش متبوعش در نوار غزه گفت که در هنگام حضورش در دمشق، یکی از اعضای جنبش مرکزی فتح به دیدارش آمده و وی خطاب به این عضو فتح چنین بیان داشته است: «ما اشتباه کردیم ؛ زیرا گمان می کردیم که دوره فتح سر آمده و ما جایگزین آن خواهیم شد و شما اشتباه کردید چون در برخورد با جنبش حماس به گونه ای عمل کردید که گویی این جنبش به نظام سهمیه بندی رضایت می دهد و هیچ نیازی برای مشارکت با این جنبش وجود ندارد. فکر می کردیم اینکه به تنهایی حکومت را اداره کنیم، کاری ساده و اقدامی آسان است. بعدا دریافتیم که انجام این کار ساده نیست. برای ما ثابت شد که نظریه جایگزین یک تفکر اشتباه است و روش درست و روند صحیح همان مشارکت و توافق است. به این خاطر، بعد از برگزاری انتخاباتی آزاد، باید به سراغ مشارکت و همدلی ملی رفت. باید این طرح در فلسطین نیز اجرا شود و حماس به تنهایی برای جنگ با دشمن تصمیم نگیرد و فتح نیز به تنهایی برای سازش اقدام نکند. هیچ گریزی از ایجاد یک برنامه مشترک که بیانگر دیدگاه همگان باشد، نیست.»

اظهارات خالد مشعل اهمیت ویژه ای دارد ؛ زیرا برای اولین بار است که پرونده بازنگری در اقدامات انجام گرفته ـ آن هم از سوی رهبری در این سطح ـ را مطرح می کند. درست است که آقای راشد غنوشی، رهبر جنبش نهضت تونس در برخی از صحبت های خود ملاحظاتی را درباره این موضوع بیان داشت ؛ ولی حرفی که آقای مشعل زد، چیز جدیدی بود و در را به روی بحث های جدی در زمینه ارزیابی اتفاقات گذشته و درس گرفتن از آن باز کرد. متاسفانه در برهه کنونی، اثری از این بحث های ضروری در مصر دیده نمی شود ؛ زیرا فضای عمومی صرفا یک قرائت واحد از تجربه بهار انقلاب های عربی دارد و حجم زیادی از اطلاعات در اذهان عمومی وجود دارد که نیازمند بازنگری و تصحیح است ؛ البته بماند که طرف های رسمی به دنبال بستن پرونده و گذاشتن آن در آرشیو هستند، کاری که برخی از فرهیختگان و شماری از اعضای طبقه سیاسی خواهان آن هستند و گفتمان رسانه ای حاکم نیز آن را مطلوب می شمارد. عدم انجام این بازنگری، باعث بقای شکاف و نقص موجود می شود تا اینکه یک روز برطرف گردد نه فقط برای آنکه بفهمیم چه اتفاقی افتاده است بلکه برای آنکه بتوانیم درباره فرمولی برای همزیستی در آینده به توافق برسیم. دست یابی به این فرمول نیز منوط به آن است که طرف های مختلف شجاعت لازم را برای راستی در نقد خویش داشته باشند ؛ زیرا ما نمی توانیم به آینده ای که اساس آن بر پایه ای ضخیم از دروغ ها، اشتباهات و فریب ها استوار شده است، اطمینان داشته باشیم.

منبع : مرکز اطلاع رسانی فلسطین

تبلیغات

بزودی

جستجو های اخبار روز

جدیدترین اخبار

داغ ترین اخبار