تبلیغات

جهاد با بصیرت

Article Image

شنقیطی

بینش و بصیرت در جهاد

تاکنون بشریت نظیر جنگ های رسول الله صلی الله علیه و سلم را  به خود ندیده است. جنگ هایی که با کمترین هزینه و حداقل خونریزی، مسیر تاریخ را تغییر و دنیا را متحول کرد. علت به دست آمدن این نتیجه ی خیره کننده این بوده، که در این جنگ ها رسالت، هدف، اخلاق و احکام جهاد و به عبارت دیگر جهاد به معنای واقعی کلمه عملی شده است.

جنگ در اسلام از روی اجبار است نه اختیار. کسی که متکبرانه به سوی آن می شتابد احمق است و کسی که در جنگی قرار گرفت و فرار کرد ترسوست. اسلام دین شمشیر و چوب نیست بلکه دینی است که در صلح و جنگ، عدالت و قسط را به اجرا می گذارد. اسلام، مسلمانان را از افعال منافقانه ای که در فرهنگ ها و ادیان دیگر وجود دارد برحذر می دارد. فرهنگ ها و ادیانی که جنگ را محکوم می کنند ولی در عین حال جنگ به راه می اندازند، از خشونت تبری می جویند ولی به دنبال آن هستند و علی رغم اینکه پرچم محبت و دوستی بلند می کنند اما دستشان به خون بی گناهان آغشته است.

 صلح و سازش یکی از مقاصد بزرگ شریعت اسلام است، چتری مشروع و سایه بانی است که همه ی مسلمانان باید به آن وارد شده و در زیر سایه آن قرار گیرند. خداوند می فرماید: “يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُواْ ادْخُلُواْ فِي السِّلْمِ كَآفَّةً” (اي كساني كه ايمان آورده ايد! همگي (اسلام را به تمام و كمال بپذيريد و) به صلح و آشتي درآئيد) (البقرة/ ۲۰۸) اما این هدف مرهون هدفی بزرگ تر و عالی تر است که همان عدالت باشد. عدالتی  که خداوند رسولان و کتاب ها را برای محقق شدن آن فرو فرستاده است.

 خداوند می فرماید: “لَقَدْ أَرْسَلْنَا رُسُلَنَا بِالْبَيِّنَاتِ وَأَنزَلْنَا مَعَهُمُ الْكِتَابَ وَالْمِيزَانَ لِيَقُومَ النَّاسُ بِالْقِسْطِ” (الحديد/۲۵) (ما پيغمبران خود را همراه با دلائل متقن و معجزات روشن (به ميان مردم) روانه كرده ايم، و با آنان كتاب هاي (آسماني و قوانين) و موازين (شناسائي حق و عدالت) نازل نموده ايم تا مردمان (برابر آن در ميان خود) دادگرانه رفتار كنند).

 سلم و سازشِ توصیه شده در اسلام، بدون جهاد در برابر ستمگران و ایستادگی با تمام قدرت در برابر آنان، نه تنها بی معنی است بلکه رویایی قشنگ و داستانی عاشقانه است که انسان های ساده را می فریبد و هرگز به عنوان یک قاعده عملی در زندگی به کار نخواهد رفت.

 اگر خداوند جهاد را بر بندگانش فرض نمی کرد بی شک این موضوع،مایه ی چشم روشنی ستمگران و ظالمان می شد از اینکه می توانستند بیشتر در حق مظلومین ظلم روا دارند.

 راست گفت فیلسوفِ شاعر، محمد اقبال لاهوری ،که : “دین بدون قدرت،فلسفه ای بیش نیست”.

 براساس نصوص قرآنی، قانون مدافعه، سنتی از سنت های خداوند در زندگی بشر است که مانع از ایجاد فساد می شود. خداوند می فرماید: “وَلَوْلاَ دَفْعُ اللّهِ النَّاسَ بَعْضَهُمْ بِبَعْضٍ لَّفَسَدَتِ الأَرْضُ” (و اگر خداوند برخي از مردم را به وسيله برخي ديگر دفع نكند ، فساد زمين را فرا مي گيرد) (البقرة/ ۲۵۱).

با نصیحت کردن ظالم به اینکه دست از ظلم بردارد عدالت حاصل نمی شود و آزادی محقق نمی گردد بلکه باید مظلوم را قانع کرد تا حقش را به زور بگیرد.

 هیچ قومی به اندازه ی آنانی که زندگی شان را در راه حق و عدالت و آزادی فدا کرده اند، در مسیر حیات بشریت تأثیرگذار نبوده، و انسانیت را عملاً معنا نکرده اند.

 اسلام، قتال و جنگ را تنها به این سه دلیل مجاز دانسته است:

۱- حق دفاع از خود و جلوگیری از ظلم به آنان:

این امر در یکی از دو آیه ای که در مورد جهاد نازل شده آمده است: “أُذِنَ لِلَّذِينَ يُقَاتَلُونَ بِأَنَّهُمْ ظُلِمُوا وَإِنَّ اللَّهَ عَلَى نَصْرِهِمْ لَقَدِيرٌ. الَّذِينَ أُخْرِجُوا مِن دِيَارِهِمْ بِغَيْرِ حَقٍّ إِلَّا أَن يَقُولُوا رَبُّنَا اللَّهُ …” (اجازه (دفاع از خود) به كساني داده مي شود كه به آنان جنگ (تحميل) مي گردد، چرا كه بديشان ستم رفته است (و آنان مدت هاي طولاني در برابر ظلم ظالمان شكيبائي ورزيده اند و خون دل خورده اند) و خداوند توانا است بر اين كه ايشان را پيروز كند. همان كساني كه به ناحق از خانه و كاشانه خود اخراج شده اند (و از مكّه وادار به هجرت گشته اند) و تنها گناهشان اين بوده است كه مي گفته اند پروردگار ما خدا است…) (الحج/ ۳۹-۴۰)، بعد از این دو آیه، آیه ی دیگری نازل شد که تأکید بر دو آیه قبل بود: “وَمَا لَنَا أَلاَّ نُقَاتِلَ فِي سَبِيلِ اللّهِ وَقَدْ أُخْرِجْنَا مِن دِيَارِنَا وَأَبْنَآئِنَا” (چگونه ممكن است در راه خدا پيكار نكنيم، در حالي كه از خانه و فرزندانمان رانده شده ايم ؟) (البقرة/ ۲۴۶)

۲- یاری رساندن به مستضعفان و عاجزانی که قادر به دفاع از خود نیستند:

“وَمَا لَكُمْ لاَ تُقَاتِلُونَ فِي سَبِيلِ اللّهِ وَالْمُسْتَضْعَفِينَ مِنَ الرِّجَالِ وَالنِّسَاء وَالْوِلْدَانِ الَّذِينَ يَقُولُونَ رَبَّنَا أَخْرِجْنَا مِنْ هَذِهِ الْقَرْيَةِ الظَّالِمِ أَهْلُهَا وَاجْعَل لَّنَا مِن لَّدُنكَ وَلِيّاً وَاجْعَل لَّنَا مِن لَّدُنكَ نَصِيراً” (چرا بايد در راه خدا و (نجات) مردان و زنان و كودكان درمانده و بيچاره اي نجنگيد كه (فرياد برمي آورند و) مي گويند: پروردگارا! ما را از اين شهر و دياري كه ساكنان آن ستمكارند (و بر ما بيچارگان ستم روا مي دارند) خارج ساز، و از جانب خود سرپرست و حمايتگري براي ما پديد آور، و از سوي خود ياوري برايمان قرار بده ( تا ما را ياري كند و از دست ظالمان برهاند) (النساء/ ۷۵)

۳- تضمین آزادیِ (بدون اکراه و اجبار) عبادت برای همه ی بندگان تا اینکه دین و عبادت خالص برای خداوند باشد:

“وَلَوْلَا دَفْعُ اللَّهِ النَّاسَ بَعْضَهُم بِبَعْضٍ لَّهُدِّمَتْ صَوَامِعُ وَبِيَعٌ وَصَلَوَاتٌ وَمَسَاجِدُ يُذْكَرُ فِيهَا اسْمُ اللَّهِ كَثِيراً” (اصلاً اگر خداوند بعضي از مردم را به وسيله بعضي دفع نكند (و با دست مصلحان از مفسدان جلوگيري ننمايد، باطل همه جاگير مي گردد و صداي حق را در گلو خفه مي كند، و آن وقت) ديرهاي (راهبان و تاركان دنيا) و كليساهاي (مسيحيان) و كنشت هاي (يهوديان)، و مسجدهاي (مسلمانان) كه در آنها خدا بسيار ياد مي شود، تخريب و ويران مي گردد.) (الحج/ ۴۰).

 اجبار در دین مردم را از کفر به نفاق و دورویی می کشاند که به مراتب بدتر از کفر است: “إِنَّ الْمُنَافِقِينَ فِي الدَّرْكِ الأَسْفَلِ مِنَ النَّارِ” (بي گمان منافقان در اعماق دوزخ و در پائين ترين مكان آن هستند) (النساء/ ۱۴۵)

اسلام هر جنگیدنی را که برای رفع ظلم باشد جهاد می داند، رسول الله صلى الله عليه وسلم می فرماید: “من قُتِل دون ماله فهو شهيد، و من قتل دون أهله، أو دون دمه، أو دون دينه، فهو شهيد” (أبو داود بسند صحيح) کسی که در دفاع از مال و خانواده و خون و دینش کشته شود شهید است. (ابوداود با سند صحیح روایت کرده) و در روایت دیگر آمده “من قتل دون حقه فهو شهيد” (أبو يعلى بسند حسن) کسی که در دفاع از حقش کشته شود شهید است (ابویعلی با سند حسن روایت کرده) و باز در روایت دیگری آمده “من قتل دون مظلمته فهو شهيد” (أحمد والنسائي بسند صحيح) کسی که در بازستاندن حقش کشته شود شهید است” (أحمد ونسائي با سند صحيح روایت کرده اند) همین روایت با کلمه ی “دون مظلمة” بدون مضاف الیه نیز آمده که معنی عام تری را می رساند، هم شامل بازستاندن حق خود و هم حق دیگران می شود.

 بر خلاف دیدگاه بعضی از گروه های اسلامی که حریصند تا امور عملی را رنگ اعتقادی بدهند، جهاد موضع گیری اعتقادی بر علیه کافران نیست بلکه یک موضع گیری اخلاقی بر ضد ظالمان است.

 اسلام اختلاف دین را دلیل و مجوزی برای جنگیدن قرار نداده است. جهاد در اسلام جنگیدن با کفار نیست بلکه جنگیدن با ظالمان و ستمگران است چه مسلمان باشد و چه کافر.

 جهاد یک موضع گیری اخلاقیِ توأم با عدل و آزادی در مقابل ظلم و استبداد است. مجاهد با ظالم به دلیل ظلمش می جنگد نه به خاطر عقیده و مذهبش.

 به همین دلیل از اقسام جهادی که اسلام به آن امر کرده،عبارت است از:

جنگیدن با مسلمان متجاوز، جلوگیری از مسلمان شمشیر کشیده و ایستادن در برابر مسلمان ستمگر.

نصوص صریح قرآن، صراحتاً جنگیدن و قتال را در دفع تجاوز منحصر کرده است و هر آنچه غیر از آن باشد را تجاوزگری تلقی می کند: “وَقَاتِلُواْ فِي سَبِيلِ اللّهِ الَّذِينَ يُقَاتِلُونَكُمْ وَلاَ تَعْتَدُواْ إِنَّ اللّهَ لاَ يُحِبِّ الْمُعْتَدِينَ” (و در راه خدا بجنگيد با كساني كه با شما مي جنگند. و تجاوز و تعدّي نكنيد. ( شما جنگ افروزي نكنيد و بيگناهان و بي خبران و زناني كه نمي جنگند، و كودكان و پيرمردان و بيماران و امان خواهان را نكشيد و خانه ها و كشتزارها را ويران نسازيد). زيرا خداوند تجاوزگران را دوست نمي دارد.) (البقرة/ ۱۹۰).

اما نصوص وارده در مورد جنگ با کفار و مردم (الکفار و الناس) محدود و مشخص نیست زیرا ادات تعریف “ال” در اینجا عهدیه است و استغراق و عمومیت ندارد.

 و در اینجا از عام اراده خصوص شده است. سیاق زمان و مکان، خصوصیت آن را تعیین می کند، زیرا آیه از کفار (الکفار) و مردمی (الناس) سخن می گوید که در آن زمان معیارها و دلایل سه گانه ی فوق الذکر برای وجود جنگ بین آنان و مسلمانان وجود داشته است. معیارهایی که مبتنی بر منطق و معادله ی عدل و ظلم بوده نه منطق و معادله ی ایمان و کفر.

 کسانی که امروز بدون تمییز بین صیغه ی عهدیه و استغراقیه در نصوص جهاد، معتقد به مطلق جهاد هستند، یا به دقائق و ظرائف موجود در لغت عرب واقع نیستند یا اینکه از تفاصیل و جزییات تجربه ی نبوی اطلاعی ندارند که ایشان با قبائل بت پرست عرب،یهود مدینه، مسیحیان نجران،مجوسیان هجر نیز معاهداتی بستند که به موجب این معاهدات این سه قوم بعدها در عصر نبوی در حالی که بر همان دین خود که مخالف شریعت اسلام نیز بود ماندند، شهروندان دولت اسلامی محسوب شدند.

 رسول الله صلى الله عليه وسلم نه تنها با کفاری که سر جنگ نداشتند مسالمت آمیز برخورد کردند بلکه از حیث سیاسی و امنیتی از تعدادی از آنها  طلب یاری و کمک کردند: افرادی مانند: أبو طالب، مطعم بن عدي،عبد الله بن أريقط، صفوان بن أمية ومعبد الخزاعي، نیز بعضی دولت ها مانند: دولت حبشه و بعضی قبایل مانند: قبیله خزاعه … ابن هشام می گوید: مسلمان و مشرک قبیله خزاعه صاحب سر رسول اللهصلى الله عليه وسلم بودند وقتی که در مکه بودند چیزی را از ایشان مخفی نمی کردند …. (سيرة ابن هشام ۲/۳۱۲)

 کسانی که امروز قائل به عمومیت جنگ و قتال هستند در واقع شیفته و فریفته ی جوانبی از میراث و آوازه ی امپراطوری موجود در فقه هستند که مشخصه ی آن در برهه ای از زمان جنگ کل بر علیه کل بوده است.

 مرز و فاصله ی بین این امپراطوری ها در آن روز، انگیزه ها و معیارهای دینی بوده است. اگر این افراد، این فقه امپراطور سیما را فارغ از حصار تقلید، با نصوص وحی و تجربه ی نبوی بسنجند بر ضعف ها و خلل های موجود در آن و دور بودنش از روح اسلام و ارزش های کلی آن نظیر عدل و آزادی واقف خواهند شد.

 امت اسلامی همیشه صبور و شکرگذار بوده اما استبداد و حامیان خارجی شان با وحشی گری خود تلاش کردند تا این روحیه ی امت را سرکوب کنند و آنان را وادار به حمل سلاح کنند. عرب ها در قدیم می گفتند: از خشم حلیم،بترس …

بهار عربی در چند سال گذشته، نشان داد که انقلاب ها و خیزش ها بر علیه مستبدان و فاسدان می تواند مسالمت آمیز باشد اما بر علیه قاتلان و خون ریزان تنها باید نظامی و مسلحانه باشد. همچنین در این سال ها  فهمیدیم که امت اسلامی بر رفع ظلم به هر قیمتی که شده اصرار دارد.

 حال که مستبدان و حامیان بیگانه شان وزش نسیم های بهاری را برنتافتند، پس باید که منتظر تندبادهای پاییزی و سرمای سخت زمستان باشند زیرا امروز آنچنان در امت روحیه ی جهاد برانگیخته شده که نظیر آن را در تاریخ سراغ نداریم. حال بماند که از این انرژی و پتانسیل فوق العاده، گه گاهی به دلیل ضعف دیدگاه های برآمده از شرع و نبود حکمت سیاسی سوءاستفاده هایی نیز شده است.

اراده ی پولادین و آمادگی برای شهادت در راه خدا، هیچ گاه از یک دیدگاه عمیق شرعی، انضباط در اخلاق و حسن تدبیر و مدیریت بی نیاز نخواهد بود.

اگر ارزش ها و رفتارهای مجاهدان از ارزش ها و رفتارهای ظالمان زیباتر و بهتر نباشد آن وقتجنگ از حالت بین ظالم و مظلوم به جنگ بین دو ظالم تبدیل خواهد شد و اگر مجاهدان از یک دیدگاه سیاسی و استراتژی پخته ای برخوردار نباشند تمام تلاش ها و مجاهدت هایشان پوچ و بی ارزش شده و جان فشانی هایشان حکم خودکشی خواهد گرفت.

ما امروز بیش از هر زمان دیگری به احیای سنت های جهاد و بیان پیام های اخلاقی و حکمت های سیاسی آن در قالبی روزآمد و نو نیاز داریم.

ما در اینجا در ارتباط با این موضوع و با نیم نگاهی به انقلاب های عربی اشاراتی خواهیم کرد و امیدواریم که با یاری خداوند بتوانیم در مجالی دیگر به تفصیل در این موضوع سخن بگوییم:

۱- مناط و علت اصلی جهاد در اسلام منحصراً رفع ظلم است. پس به صلاح نیست که مجاهدان، قتال و پیکارشان را رنگی اعتقادی بدهند و آن را جنگ بین کفر و ایمان و یا جنگ در راستای تحقق مقوله ولاء و براء تلقی کنند.

همان گونه که گفتیم اسلام هر جنگی را که برای رفع ظلم باشد جهاد می داند، بنابراین نهضت هایی که برای آزادی کشور و رسیدن به آزادی های سیاسی – مانند بهار عربی – صورت می گیرد از بزرگترین جهادها محسوب می شود زیرا جهاد بر ضد استعمار و استبدادی است که به ناحق خون و اموال و حقوق مردم را پایمال کرده است.

و از بزرگترین انواع جهاد این است که آحاد ملت برای دفاع از آزادی، کرامت، حقوق انسانی، ثروت های به یغما رفته و کشور اشغال شده ی خود به پا خیزند و جنگ کنند. البته ضرورتاً نیازی نیست برای اینکه قتال و جنگ مردم مصداق جهاد پیدا کند، پرچم دینی را در جنگ هایشان بلند کنند؛ برای اینکه می شود زیر پرچم و عنوان وطن، کرامت، آزادی و استقلال جنگید بدون اینکه کوچکترین خللی در معنای جهاد پیدا شود یا اینکه در مقبولیت آن نزد خداوند مشکلی ایجاد شود زیرا هر تلاشی که برای اعلای حق و عدالت باشد همان اعلای کلمة الله خواهد بود.

مصلحت در اجتناب از گفتمان کفر و ایمان در جنگ ها زمانی فزونی می یابد که هموطنان آزادی خواه ما (مسلمان و غیرمسلمان) نیز بر ضد متجاوز خارجی و مستبدان داخلی در کنار ما ایستاده اند … مقاصد و مفاهیم معیار است نه الفاظ و مبانی …

 چه بسا امروزه پاک ترین مجاهدان در انقلابهای عربی کسانی باشند که بدون ظاهرسازی های دینی و هیاهوهای سیاسی، از روی ایمان و امید به پاداش از سوی خداوند و نه برای رسیدن به قدرت، جهاد کرده باشند.

۲- جهاد بر ضد استبداد، یک واکنش اجتماعی فراگیر است که نیاز به وحدت کلمه و انسجام صفوف دارد. شکست مستبدان و برپایی دولتی مبتنی بر آزادی و عدالت سخت تر از آن است که تنها مجاهدانی پیشتاز بتوانند به آن دست یابند.

اگر چه تنها وجود احزاب و ایدئولوژیهای منظم برای به ثمر رسیدن کودتاهایی که قصد رسیدن به حکومت دارند کافی است ولی نهضت هایی که برای آزادی ملت ها تلاش می کنند تنها با تکیه بر مردم می توانند به سرانجام برسند.

مبارزه با دشمن خارجی و خیزش بر علیه مستبد داخلی تنها با انسجام مردم و قرار گرفتن همه زیر یک پرچم امکان پذیر خواهد بود، زمانی که همه ی آزادی خواهان برای رسیدن به آزادی و عدالت گسترده با هم همصدا شوند.

خیزشهای جهادی کنونی بر ضد استبداد به پیروزی نخواهد رسید مگر زمانی که به یک جریان فراگیر اجتماعی تبدیل شود همانند حرکت های جهادی بر ضد استعمار … همین جریان فراگیر اجتماعی کسانی هستند که جامعه شناسان سیاسی آنان را مجموعه ی بحران ساز می نامند.

 بنابراین جهاد تلاش همه ی مردم است، نه تلاش نخبگان یا تلاش یک حزب یا گروهی خاص …

 گروه های جهادیی که از توده ی مردم فاصله گرفته اند و به دنبال علو و برتری بر آنان هستند و یا اینکه مردم را به ارتداد و بدعت و انحراف متهم می کنند، آینده ای نخواهند داشت. بعضی از این گروه ها توانایی این را داشتند که در خط مقدم بهار عربی قرار بگیرند اما دیری نپایید که به دلیل تنگ نظری های دینی و سیاسی، به وبالی برای بهار عربی تبدیل شدند.

۳- جنگیدن با حکام جور و ظلم به مجاهدان این شرعیت سیاسی و حق مسلم را نمی بخشد که برخلاف میل مردم بر آنها حکومت کنند زیرا غایت و هدف نهضت ها آزادی مردم است نه حکومت کردن بر آنان. مجاهد حق ندارد به دلیل سابقه ی جهادیش خود را به عنوان حاکم و رهبر بر مردم تحمیل کند .

 همه ی امور در اسلام بر اساس شورا و مشورت است … مردم اختیار دارند که یا مجاهدین را به عنوان متولیان امر انتخاب کنند یا کسانی دیگر که بصیرت لازم در امور حکومتداری دارند … همیشه خوب جنگیدن و تبحر داشتن در میدان نبرد به معنای داشتن بصیرت در میدان سیاست نیست. تجربه ثابت کرده که گاها شجاع ترین مجاهدان، بدترین سیاستمداران هستند … هر کسی را بهر کاری ساخته اند …

 یکی از خطاها از دیدگاه شرع که از نظر سیاسی نیز اقدامی احمقانه است، این است که حرکتهای جهادی خود را حاکم بر ملت تصور کنند،تدبیر امور آنها را تنها در دست خود بدانند، بر عموم مردم حکم برانند و از مبنای قرآنی شورا تخطی کنند، آن وقت است که می توان گفت تغییری حاصل نشده بلکه ظلمی با ظلم دیگر عوض شده است. و آیا ظلمی بزرگتر از این است که گروهی کوچک علی رغم میل باطنی و رضایت مردم امور آنها را به دست بگیرند؟ یا بدون مشورت با یک ملیارد و نیم مسلمان شخصی را تحت عنوان خلیفه برآنها بگمارند؟ هیچ چیزی بدتر از این نیست که مبارز ضد استبداد خود به مستبد دیگری تبدیل شود؟

 بله، شایسته و صحیح است که یک نظامی زیرک و باهوش وقتی می داند میدان کارزار خالی است بدون درخواست مردم رهبری میدان را به دست گیرد همان گونه که خالد بن الولید بعد از شهادت سه تن از فرماندهان در جنگ مؤته این کار را انجام داد. امام بخاری نیز در کتابش بابی را تحت این عنوان قرار داده: “باب من تأمّر في الحرب من غير إمرة إذا خاف العدو” باب: کسی که در صورت وجود ترس از دشمن، فرماندهی جنگ را بدون هیچ گونه دستور و درخواستی به عهده می گیرد.

 اما این یک وضعیت استثنایی جنگی است که نمی توان آن را از ارتش و از میدان جنگ به میدان زندگی عمومی مردم تعمیم و انتقال داد. اما کسی که بدون خواست و تفویض مردم این کار را انجام می دهد در واقع همه ی ارزش های سیاست اسلامی را زیر پا گذاشته و در جایی که باید خدمت گذاری می کرد،مرتکب خلاف شرع  شده است.

۴- اما با توجه به همه ی موارد فوق الذکر، ما حق نداریم مجاهدان را تکلیف مالایطاق کرده و انتظار داشته باشیم ناممکن ها را ممکن کنند یا آنان را با معیارهای فرشتگان بسنجیم. آنان بشرند و مانند همه ی انسان ها احتمال خطا و صواب در عملکردشان وجود دارد. احتمال وجود خطا در دیدگاه و نظرات، مانعی برای اجتهاد نمی شود، بنابراین احتمال وجود خطا در اقدامات عملی، مانعی برای جهاد نیست. علاوه بر این، گناه (خطیئه) با خطا تفاوت دارد و پافشاری بر باطل بعد از تبیین و آشکار شدن حق، ضلالت و گمراهی است. هیچ مجاهدی نمی تواند برای خود جایگاهی تصور کند که دیگر قابل نقد نیست. بنابراین اگر خطا کرد باید خطایش تصحیح شود و اگر کار ناشایستی انجام داد بایست از آن اعلام برائت و بیزاری کرد.

 مجاهدان امروز ما نزد خدا و رسولش، گرامی تر از خالد بن الولید  نیستند که رسول الله صلى الله عليه وسلم با اعلام برائت از کار خالد این گونه دعا کردند (سه بار ): (اللهم إني أبرأ إليك مما فعل خالد) (بار خدایا در پیشگاه تو از کاری که خالد انجام داده است اعلام برائت می کند) (صحیح بخاری)

 رجوع به حق بهتر از استمرار در باطل است، بنابراین در رجوع به حق ،مجاهدان به نسبت بقیه ی مردم اولی تر هستند.

 از آنجایی که مجاهد بر سر روح و جانش معامله می کند شایسته است تا بر مشروع بودن هدف و وسیله، حریص تر از بقیه ی مردم باشد تا تلاش و جهادش مقبول خداوند افتد، زیرا در حدیث است که: (إن الله طيب ولا يقبل إلا طيبا) خداوند پاک است و جز پاکی ها را نمی پذیرد. (ترمذی با سند حسن روایت کرده است)

 خطا و اشتباهات مجاهدان هر چند بزرگ باشد دلیلی شرعی برای تعطیلی جهاد نیست.

 در بالا ذکر شد که رسول الله صلى الله عليه وسلم از عملکرد خالد تبری جست اما با این وجود فعل او را با پرداخت دیه تصحیح کرد و به علاوه وی را به عنوان فرمانده مسلمانان ابقا کرد. بعد از آن نیز ابوبکر صدیق با وجود ملاحظاتی که داشت خالد را در جای خود ابقا کرد و وقتی عمر پیشنهاد عزل خالد را داد ابوبکر گفت: چه کسی می تواند به جای من پاداش خالد را بدهد (ابن حجر، الإصابة، ۲/۲۱۸) و در روایت دیگر فرمود:من شمشیری را که خداوند برای شکست دشمنان از نیام برکشیده غلاف نمی کنم. (مصنف ابن أبي شيبة، ۵/۵۴۷)

 ابوبکر صدیق، عمل خالد را نه رد و نه تأیید کرد اما با توجه به کلیت امر و بدون وارد شدن به جزییات، کاری کرد تا کیان امت به خاطر تصحیح اشتباهات جزئی خالد دچار تزلزل نشود و این یکی از موضوعات اساسی در فقه سیاسی است.

بنابراین، هر چه که باشد، آنچه که امروز از قدر و منزلت مجاهدان مسلمان می کاهد جرأت اقدام و جانفشانی در جهاد نیست بلکه ضعف در سنجش و تطبیق عملکرد خود با موازین شرعی و سیاسی است …

خداوند متعال می فرماید: يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُواْ إِذَا ضَرَبْتُمْ فِي سَبِيلِ اللّهِ فَتَبَيَّنُواْ” (اي كساني كه ايمان آورده ايد ! هنگامي كه (براي جهاد) در راه خدا به مسافرت رفتيد تحقيق كنيد (كه با چه كساني مي جنگيد. آيا مسلمانند يا كافر) (النساء/ ۹۴).

 مجاهدی که مشتاقانه در جستجوی مرگ است، قدرتمندترین ارتش جهان هم نمی تواند او را شکست دهد، آن چه او را به شکست رهنمون خواهد کرد خطاها و اشتباهات وی است و آن چه که او را از شکست می رهاند جهاد مبتنی بر بصیرت و داشتن حکمت در سیاست است.

نوشته: محمد بن المختار الشنقیطي 

ترجمه: علی رشیدی

تبلیغات

بزودی

جستجو های اخبار روز

جدیدترین اخبار

داغ ترین اخبار