تبلیغات

قواعد فراموش‌شده: آزادی و محبت

Article Image
قواعد فراموش‌شده: آزادی و محبت

دو قاعده‌ی مهم و طلایی هستند که به نظر می‌رسد آنچنان که شایسته است محل توجه دغددغه‌مندان دین و مسلمانی قرار نگرفته است: آزادی و محبت. آزادی که لازمه‌ی پیدایش و دوام ایمان است، چرا که ایمان سرشتی اکراه‌گریز دارد و دیگری محبت، که حلقه‌ی وصل و پیوند و زمینه‌سازِ انعطاف و گشودگی آدمیان در برابر خطاب خداوند و پیام دین است. 

1- آزادی، بستر رویش ایمان.

ایمان، جوشش طبیعی عواطف مثبت به خداوند است و نه تظاهرهای بی‌جان و نُمایش‌های تزویر. سرشت و ماهیت ایمان دینی به گونه‌ای است که تنها در هوای آزاد و فضای باز و در دامن آزادی، می‌روید و می‌بالد. 

به صراحت قرآن، مؤمنان کسانی هستند که در دل‌شان هیبت و احتشام خداوند موج می‌زند و بر او اعتماد و توکل کرده‌‌اند(انفال، آیه‌ی 2) و منتهادرجه‌ی محبت را نثار خداوند می‌کنند(بقره آیه‌ی 169). ایمان با چنین مؤلفه‌های درونی و نابی، چگونه ممکن است در اثر فشار و کنترل بیرونی، ایجاد یا تقویت شود؟

قرآن به این قاعده اشاره می‌کند که ایمان، اکراه‌بردار نیست:

«أَفَأَنْتَ تُكْرِهُ النَّاسَ حَتَّى يَكُونُوا مُؤْمِنِينَ / پس آيا تو مردم را به اكراه وا می‌‏دارى تا اينكه مؤمن شوند؟(یونس: 99)

«لَا إِكْرَاهَ فِي الدِّينِ / در كار دين اكراه روا نيست»(بقره:256)

اکراه، یعنی خلاف خوشایند و طبع کسی، چیزی را بر او تحمیل کردن، با سرشت ایمان و دین، منافات دارد. آیات فوق و نظائر آن را باید به نحو جامع‌تری فهم کرد. مقصود،‌ تنها، پرهیز از اکراه در پذیرش دین نیست، بلکه بیان این است که اساساً سرشت دین‌داری جوری نیست که با اکراه و خشونت جمع شود. مگر می‌شود محبت و عواطف خالصانه‌ی ایمانی را بدون رضایت و خواست درونی فرد، در او تزریق کرد؟

ایمان، چونان بذر قابلی است که صِرفاً در محیطی عاری از فشار، به آرامی و به تدریج، جوانه می‌زند و سر از خاک بیرون می‌آورد. به بذری که تازه تَرک برداشته است چه کمکی می‌توانید بکنید جز اینکه بگذارید روند طبیعی خود را طی کند و خودجوشانه ببالد؟

اگر از طبیعت تحول ایمانی آگاه نباشیم به کردار کسی عمل می‌کنیم که از سر خیرخواهی، کوشید به پروانه‌ای که تازه پوسته‌ی پیله را پاره کرده و آماده پریدن است کمک کند و روند پروازش را شتاب بخشد،‌ اما آنچه اتفاق افتاد مرگ پروانه بود و نافرجامی پرواز:

«بلوغی صبورانه لازم بود، و باز شدن بالها می‌بایست آهسته در برابر پرتو خورشید صورت بگیرد، اکنون دیگر خیلی دیر شده بود. نفس من پروانه را واداشته بود که پژمرده و نزار و پیش از وقت ظاهر شود. مأیوس و بی‌حال تکانی به خود داد و چند ثانیه‌ی بعد در کف دست من جان سپرد.

این نعش کوچک به گمان من بزرگترین باری است که بر دوش وجدان خود دارم، زیرا من امروز خوب می‌فهمم که تعدّی به قوانین طبیعت کفر محض است، ما نباید شتاب کنیم، نباید بی‌تابی از خودمان نشان بدهیم، و باید با اعتماد تمام از آهنگ ابدی طبیعت پیروی کنیم.... آه ای کاش آن پروانه‌ی کوچک می‌توانست همچنان در جلو چشم من بپرد و راه را به من بنماید!»(زوربای یونانی، نیکوس کازانتزاکیس، ترجمه محمد قاضی، نشر خوارزمی)

آنان که دغدغه‌ی ایمان و دین مردم را دارند، باید بیشتر به سرشت اکراه‌گریز ایمان و ضرورت آزادی و هوای باز برای رویش ایمان و ارتقای معنویت، توجه کنند. 

2- محبت، پیوند می‌زند

غالباً از یاد می‌بَریم که حلقه‌ی وصل شدن، از مهمترین رسالت‌های دیندارانه‌ی ماست. از یاد می‌‌بَریم که روی آوردن انسان‌ها به دین و ایمان و معنویت بیش از آنکه ناشی از اقامه‌ی دلایل باشد، در گرو جذبه و جاذبه است. از یاد می‌بَریم که هیچ جاذبه‌ای به اندازه‌ی مهری ماندگار و محبتی نامشروط، آدمیان را مجذوب نمی‌کند. از یاد می‌بَریم که تنها با انتشار محبتی فراگیر، اصیل و بی‌شائبه، غیرتاجرانه و امنیت‌بخش است که می‌توانیم پیام‌مان را دل‌نشین کنیم. حافظ می‌گفت:

دلنشین شد سخنم تا تو قبولش کردی

آری آری سخن عشق نشانی دارد

نشان و خصیصه‌ی پیام عشق که به قبول می‌انجامد «دلنشینی» آن است و سخن را مهربانی و عشق است که دلپذیر می‌کند. 

از یاد می‌بَریم که هر گاه در محبت و مهر، کم می‌گذاریم و یا نیک‌خواهی و عشق خود را از کسی دریغ می‌داریم، با دستِ‌ خودمان دریچه‌های اثرگذاری را مسدود کرده‌ایم و به دین‌گریزی دامن زده‌ایم:

«وَلَوْ كُنْتَ فَظًّا غَلِيظَ القَلْبِ لَانْفَضُّوا مِنْ حَوْلِكَ / و اگر درشت‌خوی سختدل بودی بی‌شک از پیرامون تو پراکنده می‌شدند.»(آل‌عمران:159)

به خُلق و لطف توان کَرد صید اهل نظر

به بند و دام نگیرند مُرغ دانا را

آنچه می‌تواند به پیوند آدمیان با خداوند یاری دهد، محبت ناب و نامشروط دینداران و مبلغان دین است. محبت است که روزنه‌ها را کشف می‌کند. محبت است که روزنه می‌آفریند و چنان که مولانا می‌گفت: «اصل دین ای بنده، روزن کردن است»

در کلام پیامبر اسلام(ص) تأکید رفته است که مبادا مایه‌‌ی «تنفیر» شوید. مبادا اسباب فاصله و رمیدن باشید: 

«بَشِّرُوا وَلَا تُنَفِّرُوا ، وَيَسِّرُوا وَلَا تُعَسِّرُوا / مژده دهید و نفرت‌پراکنی نکنید، آسان بگیرید و سخت‌گیری نکنید.»(به‌روایت بخاری). 

هنگامی که پیامبر(ص) ابوموسی و معاذ بن جبل را به عنوان والیان یمن به آن منطقه روانه می‌کند، سفارش و تأکید می‌کند:

«يَسِّرا وَلاتُعْسِّرا، وَبَشِّرا وَلا تُنَفِّرا / آسان بگیرید و سرسختی نکنید. بشارت دهید و نفرت نیافرینید.»(به روایت مسلم).

چه چیز بیش از عتاب و زبری و زمختی، به رمیدن و فاصله گرفتن کمک می‌کند؟

پیامبر(ص) در خصوص امامی که سوره‌های بلند در نماز می‌خواند و همین عادت موجب شده بود، برخی دیر به مسجد بیایند تذکر می‌دهد که: «إِنَّ مِنْكُمْ مُنَفِّرِينَ»(به‌روایت بخاری)، یعنی برخی از شما دیگران را می‌رمانید. 

(أَنَّ رَجُلًا ، قَالَ : وَاللَّهِ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنِّي لَأَتَأَخَّرُ عَنْ صَلاَةِ الغَدَاةِ مِنْ أَجْلِ فُلاَنٍ مِمَّا يُطِيلُ بِنَا، فَمَا رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي مَوْعِظَةٍ أَشَدَّ غَضَبًا مِنْهُ يَوْمَئِذٍ ، ثُمَّ قَالَ : إِنَّ مِنْكُمْ مُنَفِّرِينَ ، فَأَيُّكُمْ مَا صَلَّى بِالنَّاسِ فَلْيَتَجَوَّزْ ، فَإِنَّ فِيهِمُ الضَّعِيفَ وَالكَبِيرَ وَذَا الحَاجَةِ)

هر روش و شیوه‌ای که به ایجاد نفرت و فاصله‌گرفتن از دین و مسلمانی منتهی شود، نکوهیده و غیرشرعی است و می‌شود با نظر به طبیعت انسان و نیز تصریحات درون دینی تأکید کرد که رفتارهای خشونت‌آمیز، به دین‌گریزی و واگرایی اجتماعی می‌انجامند. در ادبیات دینی، هر آنچه موجب واگرایی و پراکندگی شود، فتنه است. 

در حدیث آمده است که معاذبن جبل برای قوم خود امامت نماز می‌کرد و باری سوره‌ی بقره را در نماز قرائت کرد. طولانی بودن قرائت باعث شد یکی از نمازگزاران از صف خارج شود و نمازش را فرادی بخواند. پیامبر(ص) پس از اطلاع از ماوقع، معاذ را به خاطر طولانی کردن قرائت سرزنش می‌کند و سه بار می‌گوید: «يَا مُعَاذُ أَفَتَّانٌ أَنْتَ؟!»(به‌روایت بخاری و مسلم)؛ یعنی می‌خواهی واگرایی، دین‌گریزی و فتنه ایجاد کنی؟

از نظر پیامبر(ص) بهترین والیان و عهده‌داران امر، آنانی‌اند که محبوب مردم‌اند و روشن است که آنچه موجب محبوبیت می‌شود مشی ملایمت‌آمیز است و نه خشونت‌ورزی:

«خِيَارُ أَئِمَّتِكُمْ الَّذِينَ تُحِبُّونَهُمْ وَيُحِبُّونَكُم ْ وَتُصَلُّونَ عَلَيْهِمْ وَيُصَلُّونَ عَلَيْكُمْ وَشِرَارُ أَئِمَّتِكُمْ الَّذِينَ تُبْغِضُونَهُمْ وَيُبْغِضُونَكُمْ وَتَلْعَنُونَهُمْ وَيَلْعَنُونَكُمْ»(به‌روایت مسلم)

حال باید پرسید اگر اکراه، فشار بیرونی، خشونت و زبری و زمختی، تا این اندازه با سرشت ایمان بیگانه است و بین آدمیان و خداوند، فاصله می‌اندازد، چه کسانی می‌توانند بیشتر از همه موجب دین‌گریزی و تضعیف ایمان در جامعه شوند؟

خواجه پندارد که خدمت می‌کند، اما وقتی به دو اصل اصیل «آزادی» و «محبت» توجه نکند، به دین‌گریزی دامن زده و انسان‌ها را از خداوند دور کرده است.

ما برای وصل کردن آمدیم، و وصل کردن جز از معبر «آزادی» و «محبت» ممکن نمی‌شود.

تبلیغات

بزودی

جستجو های اخبار روز

جدیدترین اخبار

  • اخلاق گناه کردن: چگونه از گناه بودن یک امر گناه بکاهیم؟

    صهیب دستوره :  در آموزه های دینی به مسئله‌ی گناه توجه بسیاری شده است. گناه شناسی، نه  همانند یک علم جداگانه، بلکه به عنوان یک موضوع...

  • کمک فیسبوک و گوگل به انتشار تبلیغات ضد اسلامی

    ارسال شده توسط رویال از تهران در گزارشی که مشروح آن از سوی خبرگزاری بلومبرگ منتشر شده، آمده است که این غول‌های عرصه فناوری به طور مستقیم...

  • بارزانی: مردم کرد دیر یا زود اهداف خود را محقق می کنند

    ارسال شده توسط سعید از کردستان رییس اقلیم کردستان عراق با تاکید بر پی گیری اهداف کردها بیان کرد که در حال حاضر بیش از هر زمان دیگری مردم...

  • نیجریه ؛ بزرگترین کشور مسلمان نشین در آفریقا

    اساس نیوز : این مطلب در واقع نگاهی است تصویری به نیجریه در آفریقا که بیشترین جمعیت آن مسلمان هستند . اساس نیوز /" sabah " : نیجریه کشوری...

  • ماموستا عرفان احمدی: نگاه صرفا عقیدتی و فقهی به تفکرات تکفیری و غفلت از جنبه های سیاسی، یک ضعف بزرگ است

    اساس نیوز : آرندان از روستاهای توابع شهرستان سنندج در استان کردستان است. این روستا در 13 کیلومتری سنندج و در مسیرجاده قدیم مریوان و بین دو...

  • ورزشی – تابش

    ورزشی – تابش ویژگیهای اسباب بازی مناسب کودکان چگونه از دروغ گفتن کودکان جلوگیری کنیم؟ یک خود انتقادی نادر مرگ سالانه هزاران زن بر اثر...

  • هنر زندگی – تابش

    هنر زندگی – تابش دلایل نادرست ازدواج ۲۹ توصیه به جوانان کلیدهای ایجاد عشق و محبّت میان زوجین(پایانی) واقعیاتی تلخ درباره سبک زندگی...

  • تغذیه و سلامت – تابش

    تغذیه و سلامت – تابش فعالیت زیاد در شبکه‌های اجتماعی افسردگی می آورد استفاده افراطی از اینترنت نشانه وجود مشکلات روانی است استفاده زیاد از...

  • علم و فناوری – تابش

    علم و فناوری – تابش ۱۰ ابتکار مسلمانان که جهان مدرن را شکل داد دیگر برای خواندن کتاب نیاز به باز کردن آن نیست هکر ۱۹ ساله آی‌فون ۷ را به...

  • اجتماعی – تابش

    اجتماعی – تابش از مکتب خانه های سنتی تا مراکز قرآنی مدرن(۲) از مکتب خانه های سنتی تا مراکز قرآنی مدرن تروریسم بودایی آسیب شناسی دوستی...

  • سیاسی – تابش

    سیاسی – تابش تروریسم بودایی مسلمانان میانمار چرا قتل عام می شوند؟ یا با منی یا بر من! یا زینبی یا یزیدی! گزارش هفته‌نامه تایم از کلاه...

  • جهان – تابش

    جهان – تابش روس ها: ما در سوريه جنايتی نكرديم! نروژ پوشیدن برقع در کلاس‌های درس را هم ممنوع می کند دبیرکل آینده سازمان ملل دوست صمیمی...

  • جهان اسلام – تابش

    جهان اسلام – تابش هشدار عفو بین الملل نسبت به اقدامات تلافی‌جویانه در موصل دیدار رهبران حماس با امیر قطر در دوحه عراق : طرح‌های ترکیه...

  • محلی – تابش

    محلی – تابش رونمايي از مجموعه ويديويی غنچه ها مولوی عبدالحمید: تکفیری و افراطی دربین اهل سنت ایران نداریم گزارشی از بیست‌ و پنجمین همایش...

  • داخلی – تابش

    داخلی – تابش شناسایی سالانه ۱۵۰۰ بیمار جدید مبتلا به ایدز در کشور ثبت نام آزمون استخدامی آموزش و پرورش از فردا آغاز می شود ثبت نام تکمیل...

  • دینی – تابش

    دینی – تابش آیا از خداوند متعال راضی هستی؟/ پایانی مختصری از نفاق و منافق در قرآن ۲۳ سال در یک نگاه آیا از خداوند متعال راضی هستی؟ (۱)...

  • Foreseeable future Road blocks FOR Medical care Administration

    Health and wellbeing treatment solutions administration is known as a essential part a rustic having an typical personal scheme. How constant a...

  • آیا از خداوند متعال راضی هستی؟/ پایانی

    آیا از خداوند متعال راضی هستی؟ نویسنده :  عمر بن عبد المجيد البيانوني ترجمه : فرزان خاموشی فرق بین رضایت و صبر:...

  • پاسخ به اعتراضات غیر مسلمانان در خصوص چند همسری برای مردان

     پاسخ به شبهات مسیحیان و دیگر غیر مسلمانان در باره ی تعدد زوجات در اسلام به قلم استاد  مصطفی حسینی طباطبایی هیچ مسیحی منصفی ممکن نیست...

  • گزارش تصویری خبرنگار اساس نیوز از سفر به کردستان/ مریوان و بانه

    اساس نیوز : منطقه مریوان دارای ویژگی های  هوایی معتدل است.این  شهر به نسبت شهر سنندج  پستی  و بلندی  کمتری  دارد.  با این حال...

  • آینده داعش در ترکیه

    اساس نیوز: یکی از تحلیلگران ترک معتقد است که ترکیه در آینده ای نزدیک به مرکز گروه های سلفی و جهادی و بخصوص داعش تبدیل خواهد شد : اساس نیوز...

  • دلایل نادرست ازدواج

    دلایل اشتباه ازدواج را بشناسید برای ازدواج کردن دلایل بسیاری وجود دارد، اما برای ازدواج نکردن دلیل آوردن اغلب سخت و مشکل است....

  • Essays On A Worn Path Comparison Between Two Books

    Black resorts teach that every beautiful merchandising does a, an treatment before movie. The commitment of this rescue uses varied from a crime...

داغ ترین اخبار